Bir bakışta
- sin² x + cos² x = 1; birim çemberde nokta (cos x, sin x).
- Pozitif olanlar: I. bölgede hepsi, II'de sin, III'te tan-cot, IV'te cos.
- π/2 ve 3π/2 ile indirgemede fonksiyon adı değişir; π ve 2π ile değişmez.
- sin x, cos x periyodu 2π; tan x, cot x periyodu π; sin(ax + b) için 2π/|a|.
- sin 2x = 2 sin x cos x; cos 2x = cos² x − sin² x.
Konu nedir?
sin 150° kaçtır? Birim çemberde 150° ikinci bölgededir ve 180° − 30° olarak yazılır; sinüs ikinci bölgede pozitif olduğundan cevap sin 30° = 1/2. Trigonometri, açılar ile uzunluklar arasındaki ilişkileri inceler. AYT'nin en geniş konularından biridir: birim çemberle başlar, formüllerle sürer, trigonometrik denklemlerle biter.
Bilmen gerekenler
- Açı ölçüleri ve birim çember: 180° = π radyan. Birim çemberde bir açının bitim noktası (cos x, sin x)'tir; bu yüzden −1 ≤ sin x ≤ 1, −1 ≤ cos x ≤ 1 ve sin² x + cos² x = 1.
- Trigonometrik oranlar: tan x = sin x / cos x, cot x = cos x / sin x. Özel açılar: sin 30° = 1/2, sin 45° = √2/2, sin 60° = √3/2; kosinüste aynı değerler ters sırayla gelir.
- İşaretler ve indirgeme: I. bölgede bütün oranlar pozitif; II. bölgede sin, III. bölgede tan ve cot, IV. bölgede cos pozitiftir. π ± x ve 2π − x açılarında fonksiyon adı değişmez; π/2 ± x ve 3π/2 ± x açılarında sin ile cos, tan ile cot yer değiştirir. İşaret, x dar açı kabul edildiğinde verilen açının bulunduğu bölgeye göre konur.
- Periyot ve grafikler: sin x ve cos x'in esas periyodu 2π, tan x ve cot x'in esas periyodu π'dir. sin(ax + b) için periyot 2π / |a|.
- Ters trigonometrik fonksiyonlar: arcsin ve arccos [−1, 1] aralığında tanımlıdır; arcsin [−π/2, π/2], arccos [0, π] aralığında değer alır.
- Sinüs ve kosinüs teoremi: a / sin A = b / sin B = c / sin C = 2R ve a² = b² + c² − 2bc · cos A.
- Toplam-fark formülleri: sin(x ± y) = sin x cos y ± cos x sin y, cos(x ± y) = cos x cos y ∓ sin x sin y.
- İki kat açı formülleri: sin 2x = 2 sin x cos x, cos 2x = cos² x − sin² x = 2cos² x − 1 = 1 − 2sin² x.
- Trigonometrik denklemler: sin x = sin a ise x = a + 2kπ ya da x = π − a + 2kπ; cos x = cos a ise x = ±a + 2kπ; tan x = tan a ise x = a + kπ (k tam sayı).
Sık yapılan hatalar
Sınıfta en çok indirgemede işaret kaybı yaşanır: cos 120°'yi cos 60° = 1/2 diye bırakmak. 120° ikinci bölgede ve kosinüs orada negatif; doğru değer −1/2.
- Derece ile radyanı aynı soruda karıştırmak, özellikle hesap makinesi alışkanlığıyla.
- sin x = 1/2 denkleminde yalnız π/6'yı yazıp 5π/6'yı atlamak.
- cos 2x'in üç biçiminden soruya uymayanı seçmek. Elde yalnız sin x varsa 1 − 2sin² x, yalnız cos x varsa 2cos² x − 1 işini görür.
Nasıl çalışmalı?
Konuyu dört aşamaya böl ve bu sırayla ilerle: birim çember ve özel açılar, indirgeme, formüller, denklemler. Birini oturtmadan diğerine geçme; formüllerde zorlanan öğrencinin sorunu genellikle indirgemededir. İki kat açı formüllerini ezberlemek yerine toplam formülünde y = x yazarak bir kez türet; sınavda unutursan aynı yoldan yeniden çıkarırsın. Birim çemberi boş bir kâğıda çizip özel açıları yerleştirme alıştırmasını, sorulara bakmadan cevap verebilene kadar tekrarla.
Özel açıların trigonometrik değerleri
| Açı | sin | cos | tan |
|---|---|---|---|
| 0° | 0 | 1 | 0 |
| 30° (π/6) | 1/2 | √3/2 | √3/3 |
| 45° (π/4) | √2/2 | √2/2 | 1 |
| 60° (π/3) | √3/2 | 1/2 | √3 |
| 90° (π/2) | 1 | 0 | Tanımsız |
Çözümlü örnek soru
Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.
0 < x < π/2 ve sin x + cos x = 7/5 olduğuna göre sin 2x kaçtır?
Cevap B. İki tarafın karesini al: sin² x + 2 sin x cos x + cos² x = 49/25. sin² x + cos² x = 1 ve 2 sin x cos x = sin 2x olduğundan 1 + sin 2x = 49/25, yani sin 2x = 24/25. Kontrol: sin x = 3/5, cos x = 4/5 (ya da tersi) koşulu sağlar ve 2 · 3/5 · 4/5 = 24/25.
Kendini dene
sin 150° = 1/2'dir.
cos 120° = 1/2'dir.
tan x fonksiyonunun esas periyodu 2π'dir.
Bu konudan daha fazla soru çöz
Soru havuzunda Trigonometri soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.
Sık sorulanlar
Hangi özel açı değerlerini ezberlemeliyim?
0°, 30°, 45°, 60° ve 90° için sinüs ve kosinüs yeterli. Diğer açıları indirgemeyle, tanjant ve kotanjantı da sin/cos oranından bulursun.
Sinüs teoremi mi, kosinüs teoremi mi?
İki açı ve bir kenar ya da karşılıklı bir açı-kenar çifti biliniyorsa sinüs teoremi; iki kenar ve aralarındaki açı ya da üç kenar biliniyorsa kosinüs teoremi kullanılır.
Trigonometri konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?
modepick planında bu konu 13 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.