Bir bakışta
- Bir işi t saatte bitiren kişi 1 saatte işin 1/t'sini yapar.
- Birlikte çalışmada birim zamandaki işler toplanır: 1/a + 1/b = 1/t.
- Boşaltan musluk ya da deliğin işi eksiyle yazılır.
- Aynı verimde işçi sayısı · gün sayısı sabittir.
- İşin tamamını sürelerin EKOK'u kadar birim seçmek kesirleri ortadan kaldırır.
Konu nedir?
Ali bir duvarı 6 saatte, Veli 12 saatte boyuyorsa birlikte kaç saatte boyarlar? Sınıfta ilk tahmin çoğu zaman 9 ya da 18 olur; doğru cevap 4. İşçi ve havuz problemlerinde herkesin bir saatte işin hangi kesrini yaptığı bulunur ve bu kesirler toplanır. Birden fazla kişinin bir işi ya da birden fazla musluğun bir havuzu birlikte bitirdiği bütün sorular bu fikirle çözülür.
Bilmen gerekenler
- Birim zamanda yapılan iş: Bir işi tek başına t saatte bitiren kişi 1 saatte işin 1/t'sini yapar.
- Birlikte çalışma: Birlikte çalışanların birim zamandaki işleri toplanır: 1/a + 1/b = 1/t. Burada t, birlikte bitirme süresidir.
- Kısmi çalışma: Bir kişi işin bir kısmını yapıp ayrıldıysa önce yapılan kesri hesapla, kalan kesri diğerlerinin birlikte hızına böl.
- Kapasite (verim): "A, B'nin 2 katı hızlı çalışıyor" ifadesi A'nın aynı işi yarı sürede bitirdiğini gösterir.
- Havuz problemleri: Dolduran musluğun işi pozitif, boşaltan musluğun ya da deliğin işi negatif alınır. Örneğin 1/6 + 1/12 − 1/8 ifadesi, iki dolduran ve bir boşaltan musluğun 1 saatteki toplam işidir.
- İşçi sayısı ve süre: Aynı verimdeki işçiler için işçi sayısı ile süre ters orantılıdır: işçi sayısı · gün sayısı, işin büyüklüğüne eşit kalır.
- Birimle çalışma: Sürelerin EKOK'unu işin tamamı kabul et. 6 ve 12 saatlik işlerde işi 12 birim alırsan biri saatte 2, diğeri saatte 1 birim yapar.
Sık yapılan hatalar
- Süreleri doğrudan toplamak (6 saat + 12 saat = 18 saat gibi). Toplanması gereken, birim zamanda yapılan işlerdir.
- Boşaltan musluğun işini eksi almamak.
- 1/t'yi bulup t yerine onu işaretlemek.
- Kısmi çalışma sorusunda yapılan işi işin tamamından düşmeyi unutmak.
Nasıl çalışmalı?
Kâğıda kişileri ya da muslukları alt alta yaz, yanlarına bir saatte yaptıkları işi kesir olarak ekle; boşaltan musluğun yanına eksi işaretini büyük koy. Kesirlerden sıkılıyorsan işin tamamını sürelerin EKOK'u kadar birim seç: 6 ve 12 saatlik işte iş 12 birim olur, biri saatte 2, diğeri 1 birim yapar. Kısmi çalışma sorularında zaman çizgisini parçalara böl ve her parçada kimin çalıştığını yaz. Cevabı işaretlemeden önce bir kez bak: bulduğun 1/t mi, t mi?
Çözümlü örnek soru
Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.
Boş bir havuzu A musluğu tek başına 6 saatte, B musluğu tek başına 12 saatte dolduruyor. Dolu havuzu ise C musluğu tek başına 8 saatte boşaltıyor. Üç musluk boş havuz için aynı anda açılırsa havuz kaç saatte dolar?
Cevap B. Bir saatte dolan kesri yaz, boşaltanı eksiyle: 1/6 + 1/12 − 1/8. Paydaları 24'te eşitle: 4/24 + 2/24 − 3/24 = 3/24 = 1/8. Havuzun 1/8'i bir saatte dolduğuna göre tamamı 8 saatte dolar. C musluğunu unutursan 4 saat bulursun.
Kendini dene
Bir işi A 4 saatte, B de 4 saatte bitiriyorsa birlikte 2 saatte bitirirler.
Bir işi 3 saatte ve 6 saatte bitiren iki kişi birlikte 9 saatte bitirir.
6 işçinin 10 günde bitirdiği işi aynı verimdeki 12 işçi 20 günde bitirir.
Bu konudan daha fazla soru çöz
Soru havuzunda İşçi ve Havuz Problemleri soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.
Sık sorulanlar
Kısmi çalışma sorularında nereden başlamalıyım?
Zaman çizgisini parçalara ayır: her parçada kimin çalıştığını ve işin hangi kesrinin yapıldığını yaz. Kesirlerin toplamı 1 olacak şekilde denklemi kur.
İşçi ve Havuz Problemleri konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?
modepick planında bu konu 3 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.