Bir bakışta
- C(n, r) = n! / (r! · (n − r)!); sıra önemsizdir.
- C(n, r) = C(n, n − r): büyük r yerine küçüğünü hesapla.
- P(n, r) = C(n, r) · r!: seçip görev dağıtınca r! ile çarp.
- "En az bir" = bütün seçimler − hiç olmayan seçimler.
- n noktadan C(n, 2) doğru, C(n, 3) üçgen; n-genin köşegeni C(n, 2) − n.
Konu nedir?
Sınıftan 2 kişilik nöbetçi seçilecek. Ali ile Ece'yi seçmek, Ece ile Ali'yi seçmekle aynı şeydir; sıra yoktur. Kombinasyon, n farklı nesneden r tanesinin sıraya bakmadan kaç biçimde seçilebileceğini sayar. Takım kurma, komite seçme ve noktalardan doğru, üçgen oluşturma soruları buraya girer.
Bilmen gerekenler
- Formül: C(n, r) = n! / (r! · (n − r)!). Örneğin C(6, 2) = 15.
- Simetri: C(n, r) = C(n, n − r); C(n, 0) = C(n, n) = 1 ve C(n, 1) = n. C(20, 18) yerine C(20, 2) = 190 hesapla.
- Permütasyonla ilişki: P(n, r) = C(n, r) · r!. Seçtikten sonra görev de dağıtılıyorsa kombinasyonu r! ile çarp.
- Koşullu seçimler: "Ali kesin olsun" denirse Ali'yi seç, kalan yerleri diğerlerinden doldur; "Ali olmasın" denirse onu listeden sil.
- En az – en çok: "En az bir kız" gibi koşullarda çoğu zaman en kısa yol tümleyendir: bütün seçimler − hiç kız olmayan seçimler.
- Geometrik kombinasyon: Herhangi üçü doğrusal olmayan n noktadan C(n, 2) doğru ve C(n, 3) üçgen çizilir. Doğrusal noktalar varsa onlardan oluşan seçimleri çıkar. n-genin köşegen sayısı C(n, 2) − n'dir.
- Grup oluşturma: Kişileri eşit büyüklükte, adı olmayan gruplara ayırırken grup sayısının faktöriyeline böl.
Sık yapılan hatalar
Çoğu öğrencinin karıştırdığı şey: "en az bir kız" için önce bir kızı seçip kalan iki kişiyi serbest bırakmak (4 · C(9, 2) = 144). Bu sayım iki ve üç kızlı ekipleri birden çok kez sayar; doğru cevap 100'dür.
- Sıranın önemli olmadığı bir seçimde permütasyon kullanmak.
- Aynı doğru üzerindeki üç noktadan üçgen çıktığını varsaymak.
- 6 kişiyi 3'er kişilik iki gruba ayırırken C(6, 3)'te durmak; gruplar adsızsa 2!'ye bölünür ve 10 olur.
Nasıl çalışmalı?
Soruyu okur okumaz "seçtiklerimin yerini değiştirince yeni durum oluşuyor mu?" diye sor; cevap hayırsa kombinasyondasın. Sonra kişileri üç başlığa ayır: kesin olanlar, olmayanlar, serbest olanlar. "En az" içeren soruları ilk haftalarda iki yoldan çöz: durum durum ayırarak ve tümleyenle. İki sonucun aynı çıktığını gördükçe tümleyene güvenin artar. Geometrik sorularda noktaları kabaca çiz; doğrusal nokta tuzağı çizimde hemen göze çarpar.
Çözümlü örnek soru
Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.
6 erkek ve 4 kız öğrenci arasından 3 kişilik bir proje ekibi seçilecektir. Ekipte en az bir kız öğrenci bulunması gerektiğine göre kaç farklı ekip oluşturulabilir?
Cevap C. Tümleyenle: bütün seçimler C(10, 3) = 120, hiç kız olmayanlar C(6, 3) = 20; en az bir kızlı ekip 120 − 20 = 100. Durum durum kontrol: 1 kız 4 · 15 = 60, 2 kız 6 · 6 = 36, 3 kız 4; toplam 100.
Kendini dene
C(15, 13) ile C(15, 2) birbirine eşittir.
5 kişiden başkan ve sekreter seçme sayısı C(5, 2) = 10'dur.
Herhangi üçü doğrusal olmayan 6 noktadan 20 üçgen çizilir.
Bu konudan daha fazla soru çöz
Soru havuzunda Kombinasyon soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.
Sık sorulanlar
C(n, r) hesaplarken kısa yol var mı?
Büyük faktöriyeli sadeleştir: C(10, 3) = (10 · 9 · 8) / (3 · 2 · 1) = 120. Payda n'den geriye doğru r tane çarpan, paydada r! kalır.
"En az" görünce hep tümleyen mi kullanmalıyım?
Tümleyendeki durum sayısı azsa evet. "En az 3 kız" gibi bir koşulda ise doğrudan saymak (3 kız + 4 kız) bazen daha kısadır; hangisinde daha az durum varsa onu seç.
Kombinasyon konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?
modepick planında bu konu 3 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.