Bir bakışta
- ∫ f(x) dx = F(x) + C, burada F′(x) = f(x); sonucu türev alarak kontrol et.
- ∫ xⁿ dx = xⁿ⁺¹ / (n + 1) + C (n ≠ −1); ∫ (1/x) dx = ln|x| + C.
- Belirli integral: F(b) − F(a); sınırlar yer değişirse işaret değişir.
- Eksen altındaki bölgede integral negatif çıkar; alan için mutlak değer al.
- Kısmi integrasyon: ∫ u dv = uv − ∫ v du; u olarak polinom ya da ln x seç.
Konu nedir?
Türevi 2x olan fonksiyon hangisi? x² diyeceksin; ama x² + 5 ve x² − 3'ün türevi de 2x. İntegral, türevi verilen fonksiyonu geri bulma işidir ve bu yüzden sonuna bir sabit (+ C) eklenir. Türevden fonksiyona dönmeye belirsiz integral, bir aralıktaki birikmiş değişimi ya da eğri altındaki alanı hesaplamaya belirli integral denir.
Bilmen gerekenler
- Belirsiz integral ve temel kurallar: F′(x) = f(x) ise ∫ f(x) dx = F(x) + C. Temel kurallar: ∫ xⁿ dx = xⁿ⁺¹ / (n + 1) + C (n ≠ −1), ∫ (1/x) dx = ln|x| + C, ∫ eˣ dx = eˣ + C, ∫ sin x dx = −cos x + C, ∫ cos x dx = sin x + C. Sabit çarpan integralin dışına alınabilir; toplamın integrali integrallerin toplamıdır.
- Değişken değiştirme: İfadede bir fonksiyon ve onun türevi (sabit çarpan farkıyla) birlikte görünüyorsa u = g(x) de. ∫ 2x · (x² + 1)³ dx için u = x² + 1, du = 2x dx alınır ve sonuç (x² + 1)⁴ / 4 + C olur.
- Kısmi integrasyon: ∫ u dv = u · v − ∫ v du. Türevi alındıkça sadeleşen ifadeyi (polinom, ln x) u seç: ∫ x · eˣ dx = x · eˣ − eˣ + C.
- Belirli integral ve özellikleri: f'nin a'dan b'ye integrali F(b) − F(a)'dır. Sınırlar yer değiştirirse işaret değişir; alt ve üst sınır eşitse integral 0'dır; araya bir c noktası girerse integral a'dan c'ye ve c'den b'ye integrallerin toplamı olarak yazılır.
- Alan hesabı: Eğri x ekseninin üstündeyse alan integrale eşittir; altındaysa integral negatif çıkar ve alan için mutlak değer alınır. İki eğri arasındaki alan, üstteki eğriden alttakinin çıkarılmasıyla elde edilen fonksiyonun integralidir.
- Karma integral soruları: Türev ve integral birlikte geldiğinde F ile f'yi karıştırma. Grafiği verilen fonksiyon f ise grafiğin altındaki işaretli alan F(b) − F(a) farkını verir.
Sık yapılan hatalar
Sınavda en çok alan sorularında puan kaybedilir. Eğrinin bir kısmı x ekseninin altında, bir kısmı üstündeyse tek bir integral alan öğrencinin artı ve eksi parçaları birbirini götürür ve alan olduğundan küçük çıkar.
- Belirsiz integralde + C'yi yazmamak.
- ∫ x³ dx için üssü azaltıp 3x² yazmak; bu türevdir. Doğrusu x⁴/4 + C.
- Belirli integralde değişken değiştirince sınırları u'ya göre güncellemeyi unutmak.
Nasıl çalışmalı?
Türevi oturtmadan integrale başlama; integral sorularının yarısı "hangi fonksiyonun türevi bu?" sorusudur. Bulduğun her sonucun türevini al ve integralin içindeki ifadeye dönüp dönmediğine bak; bundan daha güvenilir bir kontrol yok. Değişken değiştirme için ipucu: içte bir fonksiyon, dışta onun türevine benzeyen bir çarpan görürsen u'yu o iç fonksiyon seç. Alan sorularında kaba bir şekil çiz, eğrinin x eksenini kestiği noktaları bul ve integrali bu noktalardan parçalara ayır.
Temel belirsiz integraller
| f(x) | ∫ f(x) dx |
|---|---|
| xⁿ (n ≠ −1) | xⁿ⁺¹ / (n + 1) + C |
| 1/x | ln|x| + C |
| eˣ | eˣ + C |
| aˣ | aˣ / ln a + C |
| sin x | −cos x + C |
| cos x | sin x + C |
| 1 + tan² x | tan x + C |
Çözümlü örnek soru
Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.
y = x² − 2x eğrisi ile x ekseni arasında kalan sınırlı bölgenin alanı kaç birimkaredir?
Cevap E. Eğri x eksenini x² − 2x = 0, yani x = 0 ve x = 2'de keser; arada eğri eksenin altındadır (x = 1 için −1). Bir ilkel F(x) = x³/3 − x². 0'dan 2'ye integral F(2) − F(0) = 8/3 − 4 = −4/3. Alan bunun mutlak değeri: 4/3 birimkare.
Kendini dene
∫ 3x² dx = x³ + C'dir.
x ≠ 0 için ∫ (1/x) dx = ln x + C yazılır.
Eğri x ekseninin altındaysa belirli integral negatif çıkar.
Bu konudan daha fazla soru çöz
Soru havuzunda İntegral soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.
Sık sorulanlar
Belirli integral negatif çıktığında alan da negatif mi olur?
Hayır, alan her zaman pozitiftir. Negatif sonuç bölgenin x ekseninin altında kaldığını gösterir; alanı bulmak için mutlak değer alırsın.
Değişken değiştirme mi, kısmi integrasyon mu?
İçte bir fonksiyon ve yanında onun türevi varsa değişken değiştirme. İki farklı türde fonksiyon çarpılıyorsa (x · eˣ, x · sin x, x · ln x) kısmi integrasyon.
İntegral konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?
modepick planında bu konu 13 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.