Erken üyelik açık: ilk planın ücretsiz · 2 dakikada gün gün planın hazır.Hemen başla

TYT Matematik · konu anlatımı

2. Dereceden Denklemler (TYT)

Çarpanlara ayırma, diskriminant, kök formülü ve kök-katsayı bağıntıları: TYT 2. dereceden denklemler anlatımı, kökleri bulmadan çözme ve örnek.

Bir bakışta

  • Δ = b² − 4ac: Δ > 0 iki farklı, Δ = 0 çakışık iki gerçek kök; Δ < 0 gerçek kök yok.
  • x₁ + x₂ = −b/a ve x₁ · x₂ = c/a.
  • x₁² + x₂² = (x₁ + x₂)² − 2x₁x₂.
  • Kökleri m ve n olan denklem: x² − (m + n)x + mn = 0.
  • Denklemi x'e bölme; çarpanlara ayır ki x = 0 kökü kaybolmasın.

Konu nedir?

x² − 5x + 6 = 0 denkleminin kökleri 2 ve 3'tür; bunu bulmak için iki sayı aramak yeterli: çarpımı 6, toplamı 5. ax² + bx + c = 0 (a ≠ 0) biçimindeki denklemlere ikinci dereceden denklem denir. TYT'de bu denklemleri çözme yolları ve kökler ile katsayılar arasındaki ilişkiler sorulur.

Bilmen gerekenler

  • Çarpanlara ayırma: x² − 5x + 6 = (x − 2)(x − 3) = 0 ise her çarpanı sıfıra eşitle: x = 2 ya da x = 3.
  • Diskriminant: Δ = b² − 4ac. Δ > 0 ise iki farklı gerçek kök, Δ = 0 ise çakışık (eşit) iki gerçek kök vardır; Δ < 0 ise gerçek kök yoktur.
  • Kök formülü: x₁,₂ = (−b ± √Δ) / 2a. Çarpanlara ayıramadığın denklemde bu formül her zaman çalışır.
  • Tam kareye tamamlama: x² + 6x + 4 = 0 denklemi (x + 3)² = 5 biçimine getirilip kök alınarak da çözülür.
  • Kök-katsayı ilişkisi: x₁ + x₂ = −b/a ve x₁ · x₂ = c/a. Kökleri bulmadan 1/x₁ + 1/x₂ = (x₁ + x₂)/(x₁ · x₂) ya da x₁² + x₂² = (x₁ + x₂)² − 2x₁x₂ hesaplanabilir.
  • Kökleri verilen denklem: Kökleri m ve n olan, baş katsayısı 1 olan denklem x² − (m + n)x + m · n = 0'dır.
  • Kökün denklemi sağlaması: Bir sayı kökse x yerine yazıldığında eşitlik sağlanır. Bilinmeyen bir katsayı bu yolla bulunur.

Sık yapılan hatalar

Kökler toplamında eksi işaretini atlayan öğrenci çok. x² − 9x + k = 0'da b = −9, kökler toplamı −(−9)/1 = 9'dur.

  • a ≠ 1 iken bağıntılarda a'ya bölmeyi unutmak. 2x² − 6x + 1 = 0'da kökler toplamı 6/2 = 3'tür; 6 bulan a'ya bölmeyi atlamıştır.
  • x² = 4x denkleminde iki tarafı x'e bölüp x = 0 kökünü kaybetmek. Doğrusu x² − 4x = 0, yani x(x − 4) = 0.
  • Δ < 0 çıkan denklemde yine gerçek kök aramaya devam etmek.

Nasıl çalışmalı?

İlk hedefin çarpanlara ayırmayı hızlandırmak olsun; TYT'deki kolay denklemlerin çoğu bu yolla birkaç saniyede biter. Bunun için toplamı ve çarpımı verilen iki sayıyı bulma alıştırmasını kısa setlerle sık sık yap. Ardından kök-katsayı sorularına geç ve kendine "kökleri bulmadan çözebilir miyim?" diye sor; bu sorularda kökleri tek tek bulmaya çalışmak zaman kaybettirir. AYT'deki karmaşık sayılar, parabol ve eşitsizlik konuları bu bağıntıları hazır bilgi olarak kullanır.

Çözümlü örnek soru

Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.

x² − 9x + k = 0 denkleminin kökleri x₁ ve x₂'dir. x₁ = 2x₂ olduğuna göre k kaçtır?

Kendini dene

3x² − 12x + 5 = 0 denkleminin kökler toplamı 12'dir.

Δ = 0 olan bir denklemin iki kökü birbirine eşittir.

x² = 5x denkleminin tek kökü 5'tir.

Bu konudan daha fazla soru çöz

Soru havuzunda 2. Dereceden Denklemler (TYT) soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.

Sık sorulanlar

Kökler gerçek değilse kök-katsayı bağıntıları yine geçerli mi?

Evet, bağıntılar karmaşık kökler için de geçerlidir. Soruda "gerçek kök" vurgusu varsa ayrıca Δ ≥ 0 koşulunu kontrol et.

Çarpanlara ayırma mı, kök formülü mü?

Katsayılar küçük tam sayılarsa önce çarpanlara ayırmayı dene; yarım dakikada iki sayı bulamıyorsan kök formülüne geç.

2. Dereceden Denklemler (TYT) konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?

modepick planında bu konu 2 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.