Konu nedir?
Çarpanlara ayırma, bir toplamı çarpım hâlinde yazmaktır. Sadeleştirme, denklem çözme ve "verilenlerden istenen ifadeyi bulma" sorularının temelidir.
Bilmen gerekenler
- Ortak çarpan: ax + ay = a(x + y).
- Gruplama: ax + ay + bx + by = (a + b)(x + y).
- İki kare farkı: a² − b² = (a − b)(a + b). En sık kullanılan özdeşliktir.
- Tam kare: (a + b)² = a² + 2ab + b², (a − b)² = a² − 2ab + b².
- Küp açılımları: a³ − b³ = (a − b)(a² + ab + b²), a³ + b³ = (a + b)(a² − ab + b²).
- Üç terimli: x² + (m + n)x + mn = (x + m)(x + n).
Sık yapılan hatalar
- (a + b)² yerine a² + b² yazmak (2ab'yi unutmak).
- Sadeleştirmede toplamdaki terimi tek başına sadeleştirmek: (x + 2)/2 ≠ x + 1.
- İki kare toplamının (a² + b²) gerçek sayılarda çarpanlara ayrılabileceğini sanmak.
Nasıl çalışmalı?
Özdeşlikleri iki yönde de tanıyacak kadar çalış: açarken de, toplarken de. "x − y ve x² − y² verilmiş" gibi sorularda istenen ifadeyi verilenlerin çarpımı olarak yazmayı dene.
Çözümlü örnek soru
x − y = 3 ve x² − y² = 21 olduğuna göre x + y kaçtır?
Çözümü göster
Cevap B. x² − y² = (x − y)(x + y) olduğundan 21 = 3 · (x + y), buradan x + y = 7.
Sık sorulanlar
Çarpanlara ayırma hangi konular için gereklidir?
Rasyonel ifadeleri sadeleştirme, ikinci dereceden denklemler, polinomlar, limit ve türev sorularında sürekli kullanılır; AYT için de temel konudur.
Çarpanlara Ayırma konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?
modepick planında bu konu 4 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.