Erken üyelik açık: ilk planın ücretsiz · 2 dakikada gün gün planın hazır.Hemen başla

AYT Fizik · konu anlatımı

Kütle Merkezi

Kütle ve ağırlık merkezi, noktasal kütleler, türdeş levhalar, parça çıkarma, asılı cisim ve devrilme: AYT Fizik kütle merkezi konu anlatımı ve örnek soru.

Bir bakışta

  • x_km = (m₁·x₁ + m₂·x₂ + …) / (m₁ + m₂ + …); y için ayrı hesaplanır.
  • Kütle merkezi her zaman ağır kütleye daha yakındır.
  • Türdeş ve simetrik cisimde kütle merkezi geometrik merkezdedir.
  • Kesilen parça negatif kütle gibi hesaba katılır; kütle merkezi kesilen yerden uzaklaşır.
  • Kütle merkezinden inen düşey taban içinde kaldıkça cisim devrilmez.

Konu nedir?

Bir cetveli tek parmağının üzerinde dengelemeyi denersen ortasında durduğunu görürsün. Bir ucuna silgi yapıştırırsan denge noktası silgiye doğru kayar. Bu noktaya kütle merkezi denir: cismin ya da sistemin bütün kütlesi orada toplanmış gibi davranır.

Yer çekiminin düzgün olduğu yerlerde kütle merkezi ağırlık merkezi ile aynı noktadır. Denge, asılı cisim ve devrilme soruları bu noktanın yerini bulmaya dayanır.

Bilmen gerekenler

  • Noktasal kütleler: x_km = (m₁·x₁ + m₂·x₂ + …) / (m₁ + m₂ + …). Aynı işlem y ekseni için ayrı yapılır.
  • Kütle merkezi her zaman ağır kütleye daha yakındır.
  • Türdeş ve simetrik cisimler: Kütle merkezi geometrik merkezdedir. Çubukta orta nokta, dikdörtgen levhada köşegenlerin kesişimi, üçgen levhada kenarortayların kesişimi.
  • Bileşik cisimler: Cismi parçalara ayır, her parçanın kütle merkezini ve kütlesini bul, sonra formülü uygula.
  • Parça çıkarma: Bir levhadan parça kesilirse kesilen parçayı negatif kütle gibi hesaba kat. Kütle merkezi kesilen bölgeden uzaklaşır.
  • Asılı cisim: Bir noktadan asılan cisim, kütle merkezi asma noktasından geçen düşey doğru üzerine gelecek şekilde dengelenir.
  • Devrilme: Kütle merkezinden inen düşey doğru cismin tabanı içinde kaldığı sürece cisim devrilmez. Kütle merkezi alçak ve tabanı geniş olan cisimler daha kararlıdır.
  • Kütle merkezinin cismin üzerinde olması gerekmez; halkanın kütle merkezi ortadaki boşluktadır.

Sık yapılan hatalar

Sınavda genelde farklı kütleler bir eksene dizilir ve şıklardan biri noktaların tam orta noktasıdır. Kütleler eşit değilse o şık tuzaktır; kütle merkezi ağır kütleye yakındır.

  • Bükülmüş tellerde her parçanın kütlesinin uzunluğuyla orantılı olduğunu atlamak.
  • Parça çıkarma sorusunda kesilen parçanın kütlesini eklemek.
  • Koordinatları okurken birimleri karıştırıp sonucu yanlış birimle vermek.

Nasıl çalışmalı?

Her soruya bir koordinat sistemi yerleştirerek başla ve başlangıç noktasını kütlelerden birinin üzerine koy; o kütlenin çarpımı sıfır olur, hesap kısalır. x ve y için ayrı ayrı "kütle × koordinat" sütunu aç. Levha sorularında alanı birim kare sayısıyla ifade et, çünkü türdeş levhada kütle alanla orantılıdır. Kesilen parça varsa onu tabloya eksi işaretli kütle olarak yaz. Bükülmüş tellerde aynı mantığı uzunluk için kullan.

Çözümlü örnek soru

Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.

x ekseni üzerinde x = 0 noktasında 2 kg, x = 3 m noktasında 4 kg ve x = 6 m noktasında 6 kg kütleli noktasal cisimler bulunuyor. Bu sistemin kütle merkezi hangi noktadadır?

Kendini dene

Bir cismin kütle merkezi her zaman cismin üzerindeki bir noktadadır.

Türdeş bir levhadan bir parça kesilirse kütle merkezi kesilen bölgeden uzaklaşır.

Tabanı geniş ve kütle merkezi alçak olan cisim daha zor devrilir.

Bu konudan daha fazla soru çöz

Soru havuzunda Kütle Merkezi soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.

Sık sorulanlar

Kütle merkezi ile ağırlık merkezi ne zaman farklı olur?

Cismin farklı noktalarında yer çekimi ivmesi farklıysa, örneğin çok büyük cisimlerde, iki nokta ayrılır. Sınav sorularında g düzgün kabul edildiği için ikisi aynı noktadır.

Kütle Merkezi konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?

modepick planında bu konu 2 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.