Erken üyelik açık: ilk planın ücretsiz · 2 dakikada gün gün planın hazır.Hemen başla

TYT Kimya · konu anlatımı

Kimyasal Tepkimeler ve Hesaplamalar

Tepkime türleri, denkleştirme, mol oranıyla hesap, sınırlayıcı bileşen ve verim: TYT Kimya kimyasal tepkimeler anlatımı ve örnek soru.

Bir bakışta

  • Denkleştirmede yalnız katsayılar değişir, formüldeki alt indisler değişmez.
  • Katsayılar mol oranını, aynı koşuldaki gazlar için hacim oranını gösterir; kütle oranını göstermez.
  • Hesap sırası: verileni mole çevir, katsayı oranıyla ilerle, istenen birime dön.
  • Sınırlayıcı bileşen, mol / katsayı değeri en küçük olan giren maddedir.
  • Yüzde verim = gerçek ürün / teorik ürün · 100.

Konu nedir?

Ocakta yanan doğal gaz, metan ile oksijenin tepkimesidir: CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O. Bu denklem yalnız hangi maddelerin oluştuğunu söylemez; 1 mol metanın 2 mol oksijenle tepkimeye girip 1 mol CO₂ ve 2 mol su verdiğini de söyler. Kimyasal tepkimede atomlar yeniden düzenlenir ve yeni maddeler oluşur. Bu konuda tepkime türlerini tanımayı, denklem denkleştirmeyi ve katsayılardan yola çıkarak miktar hesaplamayı öğrenirsin.

Bilmen gerekenler

  • Yanma: Maddenin O₂ ile tepkimesidir. CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O. Hidrokarbonlar tam yandığında CO₂ ve H₂O oluşur.
  • Sentez ve analiz: Basit maddelerden bileşik oluşması sentez (2H₂ + O₂ → 2H₂O), bir bileşiğin daha basit maddelere ayrışması analizdir (CaCO₃ → CaO + CO₂).
  • Asit-baz ve çözünme-çökelme: Asit ile baz tuz ve su oluşturur. İki çözelti karıştırıldığında suda az çözünen bir katı oluşursa çökelme tepkimesi gerçekleşir: AgNO₃ + NaCl → AgCl(k) + NaNO₃.
  • Denkleştirme: Her atomun sayısı iki tarafta eşit olmalı, katsayılar en küçük tam sayılar seçilmelidir. Önce C ve diğer atomları, en son H ve O'yu denkleştir: C₃H₈ + 5O₂ → 3CO₂ + 4H₂O.
  • Katsayıların anlamı: Katsayılar mol oranını gösterir; aynı koşuldaki gazlar için hacim oranını da gösterir, ama kütle oranını göstermez.
  • Hesaplama adımları: Verilen miktarı mole çevir, katsayı oranıyla istenen maddenin molünü bul, sonra kütle, tanecik ya da hacme çevir.
  • Sınırlayıcı bileşen: Tepkimede önce tükenen maddedir ve oluşacak ürün miktarını o belirler. Her giren maddenin mol sayısını kendi katsayısına böl; sonucu küçük olan sınırlayıcıdır. Diğer madde artar.
  • Verim: Yüzde verim = gerçek ürün miktarı / teorik ürün miktarı · 100. Teorik miktar, tam verim varsayılarak denklemden hesaplanır.

Sık yapılan hatalar

Sınıfta en çok şu karışır: sınırlayıcı bileşen, kütlesi en küçük olan madde midir? Hayır. Karar mol sayısına ve katsayıya göre verilir; gramı az olan madde bazen artan taraf olur.

  • Katsayıları kütle oranı gibi kullanmak. 2H₂ + O₂ → 2H₂O denklemindeki 2 : 1 mol oranıdır; kütlece oran 4 g'a 32 g, yani 1 : 8'dir.
  • Denkleştirirken formüldeki alt indisleri değiştirmek. H₂O'yu H₂O₂ yaparsan başka bir madde yazmış olursun; yalnız katsayılar değişebilir.
  • Verim hesabında gerçek ve teorik miktarı ters yazmak. Teorik miktar denklemden hesaplanan, gerçek miktar deneyde elde edilendir; bu yüzden yüzde verim 100'ü aşamaz.

Nasıl çalışmalı?

Denkleştirmeye yanma tepkimeleriyle başla: önce karbonları, sonra hidrojenleri, en son oksijeni eşitle. C₃H₈, C₂H₆ ve C₄H₁₀ gibi birkaç hidrokarbonun yanma denklemini kendin denkleştir; C₂H₆'da oksijen katsayısının kesirli çıkıp bütün denklemi 2 ile çarpman gerektiğini göreceksin. Hesap sorularında üç satırı alt alta yaz: başlangıç, değişim, son. Değişim satırı her zaman katsayılarla orantılıdır; son satırda sıfıra inen madde sınırlayıcı, sıfırdan büyük kalan madde artandır. Yanlış yaptığın soruda hangi satırda saptığını not et; hatalar genellikle mole çevirmede ya da katsayı oranında çıkar.

Çözümlü örnek soru

Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.

N₂(g) + 3H₂(g) → 2NH₃(g) tepkimesine göre 2 mol N₂ ile 3 mol H₂ tam verimle tepkimeye giriyor. En fazla kaç gram NH₃ oluşur? (H = 1, N = 14)

Kendini dene

2H₂ + O₂ → 2H₂O denklemine göre tepkimeye giren H₂ ve O₂ kütleleri 2 : 1 oranındadır.

Sınırlayıcı bileşen, tepkime bittiğinde tamamen tükenmiş olan maddedir.

Bir denklemi denkleştirmek için H₂O formülü H₂O₂ olarak değiştirilebilir.

Bu konudan daha fazla soru çöz

Soru havuzunda Kimyasal Tepkimeler ve Hesaplamalar soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.

Sık sorulanlar

Sınırlayıcı bileşeni her zaman hesaplamam gerekir mi?

Soruda iki ya da daha fazla girenin miktarı verilmişse evet. Yalnız bir girenin miktarı verilip diğerinin yeterli olduğu söyleniyorsa doğrudan o maddeden hesap yaparsın.

Kimyasal Tepkimeler ve Hesaplamalar konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?

modepick planında bu konu 4 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.