Erken üyelik açık: ilk planın ücretsiz · 2 dakikada gün gün planın hazır.Hemen başla

TYT Kimya · konu anlatımı

Kimya Bilimi

Simyadan kimyaya geçiş, kimyanın alt dalları, laboratuvar güvenliği ve sık karışan element sembolleri: TYT Kimya giriş konusu ve örnek soru.

Bir bakışta

  • Simya deneme-yanılmaya dayanıyordu; kimya gözlem, hipotez ve tekrarlanabilir deneyle bilim oldu.
  • Sembolün ilk harfi büyük, ikincisi küçük yazılır: Co kobalt, CO karbon monoksit.
  • K potasyum, Ca kalsiyum, P fosfor, Na sodyum, Fe demir, Hg cıva.
  • Derişik asit seyreltilirken asit suya azar azar eklenir.
  • Sembol bir elementi, formül maddedeki atomların türünü ve oranını gösterir.

Konu nedir?

Simyacılar yüzyıllar boyunca değersiz metalleri altına çevirmeye uğraştı ve başaramadı. Ama bu uğraş sırasında damıtmayı, süzmeyi ve bugün hâlâ kullandığımız pek çok laboratuvar aracını geliştirdiler. Kimya; maddenin yapısını, özelliklerini ve geçirdiği değişimleri inceleyen bilimdir. Bu giriş konusu simyadan kimyaya geçişi, kimyanın alt dallarını, laboratuvarda güvenli çalışmayı ve element sembollerini kapsar. Sorular kısa bilgi sorusudur. Sembolleri burada öğrenmezsen sonraki her konuda takılırsın.

Bilmen gerekenler

  • Simyadan kimyaya: Simyacılar değersiz metalleri altına çevirmeyi ve ölümsüzlük iksirini aradı. Çalışmaları deneme-yanılmaya dayanıyordu, sistemli bir teorileri yoktu. Yine de damıtma, süzme, kristallendirme, özütleme gibi yöntemleri ve birçok laboratuvar aracını geliştirdiler.
  • Bilimsel yöntem: Kimya; gözlem, hipotez, kontrollü deney ve tekrarlanabilir sonuçlarla bilim hâline geldi. Simyayı bilimden ayıran fark budur.
  • Kimyanın alt dalları: Analitik kimya (maddenin bileşenlerini ve miktarını belirler), organik kimya (karbon bileşikleri), anorganik kimya, fizikokimya (enerji, hız, denge), biyokimya (canlılardaki tepkimeler), polimer ve endüstriyel kimya.
  • Laboratuvar güvenliği: Gözlük, önlük ve eldiven kullanılır; kimyasallar tadılmaz, koklamak gerekirse elle yelpazelenir. Derişik asit seyreltilirken asit suya yavaş yavaş eklenir, tersi yapılmaz. Zehirli buhar çıkaran işlemler çeker ocakta yapılır.
  • Güvenlik işaretleri: Yanıcı, patlayıcı, oksitleyici (yakıcı), aşındırıcı (korozif), tahriş edici, zehirli ve çevreye zararlı işaretlerini resimleriyle tanımalısın.
  • Semboller: Sembolün ilk harfi büyük, varsa ikinci harfi küçük yazılır. Co kobalt elementidir, CO ise karbon monoksit bileşiğidir. Sık kullanılanlar: H hidrojen, C karbon, N azot, O oksijen, Na sodyum, K potasyum, Ca kalsiyum, Mg magnezyum, Al alüminyum, Fe demir, Cu bakır, Zn çinko, Ag gümüş, Au altın, Hg cıva, Pb kurşun, Sn kalay, P fosfor, S kükürt, Cl klor.
  • Sembol ve formül: Sembol bir elementi, formül ise maddeyi oluşturan atomların türünü ve oranını gösterir: H₂O, NaCl, CO₂.

Sık yapılan hatalar

Burada en sık yapılan yanlış: Co ile CO. Büyük C ve küçük o ile yazılan Co kobalt elementidir; iki büyük harfli CO ise karbon ve oksijenden oluşan karbon monoksit bileşiğidir.

  • K'yi kalsiyum, P'yi potasyum sanmak. K potasyum, Ca kalsiyum, P fosfordur. Bazı semboller Türkçe addan değil Latince addan gelir: K kalium, Na natrium, Fe ferrum.
  • Derişik asidi seyreltirken suyu asidin üzerine dökmek. Açığa çıkan ısı az miktardaki suyu bir anda kaynatabilir ve asit sıçrar.
  • Simyayı tamamen boş bir uğraş saymak. Geliştirdiği ayırma yöntemleri bugün de kullanılıyor.

Nasıl çalışmalı?

İlk 20 elementi ve sık geçen metalleri (Fe, Cu, Zn, Ag, Au, Hg, Pb, Sn) küçük kartlara yaz: bir yüze sembolü, öbür yüze adı. Gün içine yayılmış birkaç dakikalık tekrarlar, tek oturumda yapılan uzun ezberden daha kalıcıdır. Güvenlik işaretlerini resimleriyle eşleştirerek çalış, çünkü sorularda işaretin adı yerine resmi de verilebilir. Konu bir oturumda biter; ardından atom ve periyodik sisteme geç, sembolleri orada hemen kullanmaya başlarsın.

Çözümlü örnek soru

Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.

Aşağıdaki element sembolü ile element adı eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Kendini dene

Simyacıların geliştirdiği damıtma ve süzme yöntemleri bugün de kullanılır.

CO formülü kobalt elementini gösterir.

Derişik asit seyreltilirken su, asidin üzerine yavaşça dökülür.

Bu konudan daha fazla soru çöz

Soru havuzunda Kimya Bilimi soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.

Sık sorulanlar

Simya neden bilim sayılmaz?

Simya sistemli bir teoriye, ölçülebilir ve başkalarınca tekrarlanabilir deneylere dayanmıyordu. Kimya ise hipotez kurup kontrollü deneyle sınar; bu yüzden bilim sayılır.

Kimya Bilimi konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?

modepick planında bu konu 1 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.