Erken üyelik açık: ilk planın ücretsiz · 2 dakikada gün gün planın hazır.Hemen başla

AYT Türk Dili ve Edebiyatı · konu anlatımı

Millî Edebiyat Dönemi

Genç Kalemler ve Yeni Lisan, Ömer Seyfettin, Ziya Gökalp, Beş Hececiler, Yahya Kemal ve dönemin romancıları: yazar–eser eşleştirmeleriyle.

Bir bakışta

  • Dönem 1911'de Genç Kalemler dergisindeki "Yeni Lisan" makalesiyle başlar.
  • Konuşma diline dayanan sade bir Türkçe savunulmuştur.
  • Şiirde hece ölçüsü yaygınlaşmıştır.
  • Yahya Kemal topluluk dışında kalmış ve aruzu kullanmıştır.

Konu nedir?

1911'de Selanik'te çıkan Genç Kalemler dergisinde "Yeni Lisan" başlıklı bir makale yayımlandı ve Türk edebiyatında yeni bir dönem başladı. Makalenin çağrısı açıktı: konuşulan Türkçeyle yazmak. Millî Edebiyat döneminde konular yerli hayattan ve millî duygulardan seçildi, şiirde hece ölçüsü yaygınlaştı, hikâye ve roman Anadolu'ya yöneldi.

Bilmen gerekenler

  • Genç Kalemler ve Yeni Lisan: Ömer Seyfettin, Ali Canip ve Ziya Gökalp'in öncülüğünde yazı dilinin konuşma diline yaklaştırılması savunulmuştur. Yabancı dil kurallarının ve gereksiz yabancı sözcüklerin dilden ayıklanması istenmiştir.
  • Ömer Seyfettin: Türk hikâyeciliğinin önemli ustalarındandır. Kaşağı, Forsa, Pembe İncili Kaftan ve Diyet gibi hikâyelerinde tarihî olayları ve çocukluk anılarını sade bir dille anlatmıştır.
  • Ziya Gökalp: Dönemin fikir önderidir. Türkçülüğün Esasları adlı eserinde görüşlerini sistemli biçimde ortaya koymuş, Kızıl Elma ve Yeni Hayat gibi şiir kitaplarında bu görüşleri işlemiştir.
  • Beş Hececiler: Faruk Nafiz Çamlıbel, Enis Behiç Koryürek, Halit Fahri Ozansoy, Yusuf Ziya Ortaç ve Orhan Seyfi Orhon'dan oluşur. Hece ölçüsünü şiirde ustalıkla kullanmışlardır. Faruk Nafiz'in Han Duvarları şiiri bu anlayışın tanınmış örneğidir.
  • Yahya Kemal Beyatlı: Topluluk dışında kalmış ve aruzu ustalıkla kullanmıştır. Divan şiirinin musikisini yeni bir anlayışla yaşatmış, İstanbul'u ve tarih bilincini işlemiştir. Kendi Gök Kubbemiz ile Eski Şiirin Rüzgârıyla kitaplarıyla tanınır.
  • Romancılar: Halide Edip Adıvar (Ateşten Gömlek, Sinekli Bakkal), Reşat Nuri Güntekin (Çalıkuşu, Yaprak Dökümü), Yakup Kadri Karaosmanoğlu (Kiralık Konak, Yaban). Bu yazarlar Anadolu'yu, Kurtuluş Savaşı'nı ve toplumsal değişimi romanlarına taşımıştır.

Sık yapılan hatalar

Sınıfta en çok Yahya Kemal'in yeri karışır. Dönemin şairidir, millî duyarlılığı güçlüdür, ama aruzu kullanır ve hiçbir topluluğa katılmaz; Beş Hececiler arasında sayılmaz.

  • Beş Hececileri eksik ya da başka şairlerle karıştırarak ezberlemek.
  • Halide Edip, Reşat Nuri ve Yakup Kadri'nin eserlerini birbirine karıştırmak.
  • Millî Edebiyatı yalnız şiirden ibaret saymak; dönemin en kalıcı ürünlerinin bir kısmı hikâye ve romandır.

Nasıl çalışmalı?

Dönemin dil anlayışını Servet-i Fünun'la yan yana koyarak öğren; biri dili ağırlaştırmış, öbürü sadeleştirmiştir. Her yazar için iki eser ve bir özellik belirle, eserleri konularıyla birlikte hatırla: Çalıkuşu genç bir öğretmenin Anadolu'daki hayatını, Yaban bir aydının köydeki yabancılığını anlatır. Konusunu bildiğin bir eserin yazarını karıştırmak zordur. Beş Hececiler için soyadlarının ilk harflerinden kendine bir kısaltma kurmak da işe yarar.

Çözümlü örnek soru

Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.

Aşağıdaki eser–yazar eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Kendini dene

Beş Hececiler arasında Faruk Nafiz Çamlıbel de vardır.

Yaban, Reşat Nuri Güntekin'in romanıdır.

Türkçülüğün Esasları, Ziya Gökalp'in eseridir.

Bu konudan daha fazla soru çöz

Soru havuzunda Millî Edebiyat Dönemi soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.

Sık sorulanlar

Yahya Kemal neden Millî Edebiyat konusunda anlatılıyor?

Yahya Kemal bu dönemde yaşamış ve millî duyarlılığı güçlü bir şairdir. Ancak hece ölçüsü yerine aruzu kullandığı ve bir topluluğa katılmadığı için dönemin topluluk dışı şairi olarak anılır.

Millî Edebiyat Dönemi konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?

modepick planında bu konu 4 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.