Bir bakışta
- İkinci Yeni, Garip'in sadeliğine tepki olarak doğmuştur.
- İkinci Yeni şiirinde anlam kapalıdır, imge yoğundur.
- Sezai Karakoç, Diriliş düşüncesiyle tanınır.
- 1980 sonrası şiir çoğulcu bir ortamda gelişmiştir.
Konu nedir?
1950'lerin ortasında bazı genç şairler, Garip'in "herkesin anlayacağı şiir" anlayışına karşı çıktı. Onlara göre şiir ilk okumada bütün sırrını vermemeliydi. Böylece imgeye, çağrışıma ve kapalı anlatıma dayanan İkinci Yeni doğdu. Aynı dönemde millî ve dinî duyarlılığı öne çıkaran şairler yazdı, 1960'larda toplumcu şiir yeniden güçlendi, 1980 sonrasında ise çok sesli bir şiir ortamı oluştu.
Bilmen gerekenler
- İkinci Yeni: Garip şiirinin sadeliğine tepki olarak doğmuştur. Anlamı geri plana iten, kapalı, imge yüklü ve soyut bir şiir dili kurar; sözcükler alışılmamış biçimlerde bir araya getirilir. Sürrealizmin etkisi görülür.
- İkinci Yeni şairleri: Cemal Süreya (Üvercinka, Sevda Sözleri), Edip Cansever (Yerçekimli Karanfil), Turgut Uyar (Göğe Bakma Durağı, Dünyanın En Güzel Arabistanı), İlhan Berk ve Ece Ayhan.
- Millî ve dinî duyarlılıkları yansıtanlar: Sezai Karakoç, Diriliş düşüncesi etrafında modern bir şiir dili kurmuştur; Monna Rosa şiiri ve Hızırla Kırk Saat kitabıyla tanınır. Arif Nihat Asya vatan ve bayrak sevgisini işleyen şiirleriyle bilinir ve "bayrak şairi" olarak anılır.
- 1960 sonrası toplumcu şiir: 1960'larda toplumsal sorunlara ilgi yeniden artmış; Ataol Behramoğlu ve Hasan Hüseyin Korkmazgil gibi şairler toplumcu şiiri sürdürmüştür.
- 1980 sonrası şiir: Tek bir akımın baskın olmadığı, farklı şiir anlayışlarının bir arada yaşadığı ve bireysel arayışların öne çıktığı çoğulcu bir ortamdır.
Sık yapılan hatalar
Sınıfta en sık İkinci Yeni, Garip'in devamı sanılır; adı da bunu düşündürür. Gerçekte Garip'e bir tepkidir: Garip sadeliği, İkinci Yeni kapalılığı seçer.
- Kapalı anlatımı anlamsızlık saymak; İkinci Yeni'de anlam imgeler ve çağrışımlarla kurulur.
- Sezai Karakoç'u tek bir gruba sıkıştırmak; ilk şiirlerinde İkinci Yeni'ye yakın bir dil kullanmış, ardından millî ve dinî duyarlılığı öne çıkarmıştır.
- Şairleri yalnız adlarıyla ezberlemek; sorular çoğu zaman eser ya da üslup üzerinden gelir.
Nasıl çalışmalı?
Bu konuyu 1923–1960 şiiriyle birlikte çalış; akımların birbirine nasıl tepki verdiğini görünce sıralama kendiliğinden oturur. Garip ile İkinci Yeni'yi dil, konu ve anlam anlayışı bakımından üç satırlık bir karşılaştırmayla yaz. Soruda bir şiir parçası verildiğinde iki şeye bak: dil açık mı kapalı mı, öne çıkan duyarlılık ne (bireysel, toplumsal, dinî)? Bu iki ipucu çoğu zaman şairin grubunu gösterir.
Çözümlü örnek soru
Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.
Aşağıdaki şairlerden hangisi İkinci Yeni şiiri içinde yer almaz?
Cevap A. Orhan Veli Kanık, Garip (Birinci Yeni) akımının kurucularındandır. Cemal Süreya, Edip Cansever, Turgut Uyar ve Ece Ayhan ise Garip'e tepki olarak doğan İkinci Yeni'nin temsilcileridir.
Kendini dene
Üvercinka, Cemal Süreya'nın şiir kitabıdır.
İkinci Yeni, Garip akımının ilkelerini aynen sürdürmüştür.
Bu konudan daha fazla soru çöz
Soru havuzunda Cumhuriyet Dönemi Şiiri (1960 Sonrası) soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.
Sık sorulanlar
İkinci Yeni şiirini nasıl tanırım?
Dil kapalıdır, imgeler yoğun ve şaşırtıcıdır; sözcükler alışılmamış biçimde yan yana gelir ve anlam ilk okumada açıkça ortaya çıkmaz. Garip'in sade dilinin tam karşıtı bir söyleyiş görürsen İkinci Yeni'yi düşün.
Cumhuriyet Dönemi Şiiri (1960 Sonrası) konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?
modepick planında bu konu 4 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.