Bir bakışta
- Don Kişot Cervantes'in, Hamlet Shakespeare'in eseridir.
- Sefiller Victor Hugo'nun, Goriot Baba Balzac'ın romanıdır.
- Madam Bovary Flaubert'in, Germinal Zola'nın romanıdır.
- Maupassant olay, Çehov durum hikâyesinin öncüsü sayılır.
Konu nedir?
Sefiller'i Victor Hugo mu yazdı, Balzac mı? Suç ve Ceza Dostoyevski'nin mi, Tolstoy'un mu? Dünya edebiyatı sorularının çoğu bu tür eşleştirmelerle gelir ve çeldiriciler genellikle aynı dönemden ya da aynı ülkeden bir yazarı öne sürer. Eser adını yazarıyla, yazarı da bağlı olduğu akımla birlikte öğrenmek bu yüzden işini çok kolaylaştırır.
Bilmen gerekenler
- Antik ve klasik eserler: Homeros'a ait olduğu kabul edilen İlyada ve Odysseia, Batı edebiyatının en eski destanları arasındadır. Dante'nin İlahi Komedya'sı, Cervantes'in Don Kişot'u ve Shakespeare'in Hamlet, Romeo ve Juliet gibi oyunları dünya edebiyatının temel eserlerindendir. Daniel Defoe'nun Robinson Crusoe'su da sık anılan klasikler arasındadır.
- Klasisizm: Molière (Cimri), Racine ve La Fontaine (Masallar).
- Romantizm: Victor Hugo (Sefiller) ve Goethe (Genç Werther'in Acıları).
- Realizm: Balzac (Goriot Baba), Flaubert (Madam Bovary) ve Stendhal (Kırmızı ve Siyah). Rus edebiyatında Dostoyevski (Suç ve Ceza) ile Tolstoy (Savaş ve Barış, Anna Karenina) insan psikolojisini ve toplumu derinlemesine işlemiştir.
- Natüralizm: Émile Zola (Germinal).
- Sembolizm: Baudelaire (Kötülük Çiçekleri), Verlaine ve Rimbaud.
- Hikâyecilik: Maupassant olay hikâyesinin, Çehov ise durum (kesit) hikâyesinin öncüsü sayılır. Türk edebiyatında Ömer Seyfettin olay, Sait Faik ve Memduh Şevket Esendal durum hikâyesi çizgisindedir.
- Modern roman: Kafka (Dönüşüm), Proust (Kayıp Zamanın İzinde), James Joyce (Ulysses) ve Virginia Woolf, bilinç akışı gibi tekniklerle romanın anlatım yollarını değiştirmiştir. Albert Camus (Yabancı) varoluşçu düşünceyi edebiyata taşımıştır.
Sık yapılan hatalar
Sınıfta en çok aynı dönemin Fransız romancıları karışır: Sefiller Victor Hugo'nun, Goriot Baba Balzac'ın, Madam Bovary Flaubert'in romanıdır. Akımlarını da ekleyince ayrım netleşir: Hugo romantik, Balzac ve Flaubert realisttir.
- Rus yazarlar (Dostoyevski, Tolstoy, Çehov) arasında eser karıştırmak.
- Yazarın akımını bilmeden yalnız eser adını ezberlemek; sorular çoğu zaman ikisini birlikte ister.
- Maupassant ile Çehov'un hikâye anlayışlarını karıştırmak; Türk hikâyecileriyle eşleştirme sorularında bu ayrım belirleyicidir.
Nasıl çalışmalı?
Yazarları akımlarına göre gruplandır ve her birine bir eser bağla. Bu eserlerden birkaçını gerçekten okumaya çalış; en azından ilk bölümlerine ya da kısa bir özetine göz at. Okuduğun bir kitabın yazarını karıştırmak, yalnız adını gördüğün bir eserinkini karıştırmaktan çok daha zordur. Edebî akımlar konusuyla aynı hafta çalışmak iki konuyu birbirine bağlar.
Çözümlü örnek soru
Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.
Aşağıdaki eser–yazar eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
Cevap A. Sefiller, romantizmin önemli temsilcisi Victor Hugo'nun romanıdır. Balzac'ın tanınmış eserlerinden biri Goriot Baba'dır. Öbür eşleştirmeler doğru.
Kendini dene
Suç ve Ceza, Tolstoy'un romanıdır.
Kötülük Çiçekleri, Baudelaire'in şiir kitabıdır.
Dönüşüm, Franz Kafka'nın eseridir.
Bu konudan daha fazla soru çöz
Soru havuzunda Dünya Edebiyatı soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.
Sık sorulanlar
Dünya edebiyatında kaç yazar bilmem gerekir?
Kesin bir sayı yoktur. Her akımdan en az iki yazarı ve her yazarın bir ya da iki eserini bilmek iyi bir başlangıçtır. Türk edebiyatını etkileyen yazarlara (Hugo, Zola, Baudelaire, Maupassant, Çehov) öncelik ver.
Dünya Edebiyatı konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?
modepick planında bu konu 2 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.