Erken üyelik açık: ilk planın ücretsiz · 2 dakikada gün gün planın hazır.Hemen başla

AYT Tarih · konu anlatımı

II. Dünya Savaşı Sürecinde Türkiye ve Dünya

II. Dünya Savaşı'nın nedenleri, cepheleri ve sonuçları; Türkiye'nin savaş dışında kalmak için izlediği denge politikası: AYT Tarih anlatımı.

Bir bakışta

  • Savaş 1 Eylül 1939'da Almanya'nın Polonya'ya saldırmasıyla başladı.
  • Pearl Harbor saldırısı ABD'yi savaşa soktu; Stalingrad Almanya için dönüm noktasıdır.
  • Savaştan sonra Birleşmiş Milletler kuruldu, dünya iki kutuplu hâle geldi.
  • Türkiye denge politikasıyla savaşın dışında kaldı.
  • Şubat 1945'teki savaş ilanı BM'nin kurucu konferansına katılmak içindi.

Konu nedir?

Altı yıl süren ve dünyanın neredeyse her bölgesine yayılan II. Dünya Savaşı, yalnız haritaları değil uluslararası düzeni de değiştirdi. Bu başlıkta savaşın nedenlerini, gidişatını ve sonuçlarını, bir de Türkiye'nin savaşın dışında kalmak için iki taraf arasında nasıl denge kurduğunu göreceksin. Savaşın sonuçları Soğuk Savaş'ı doğrudan hazırladığı için iki konuyu art arda çalışmak işini kolaylaştırır.

Bilmen gerekenler

  • Savaşın nedenleri: Versay Antlaşması'nın Almanya'ya ağır şartlar getirmesi, totaliter rejimlerin yayılmacı politikaları, 1929 bunalımının etkileri ve Milletler Cemiyeti'nin saldırıları önleyememesi savaşı hazırladı. Almanya ile Sovyetler Birliği'nin 1939'da saldırmazlık paktı imzalamasının ardından Almanya'nın 1 Eylül 1939'da Polonya'ya saldırmasıyla savaş başladı.
  • Bloklar: Mihver Devletleri (Almanya, İtalya, Japonya) ile Müttefikler (İngiltere, Fransa, sonra Sovyetler Birliği ve ABD) savaştı. Almanya 1941'de Sovyetler Birliği'ne saldırdı; Japonya'nın Pearl Harbor saldırısı ABD'yi savaşa soktu.
  • Cepheler ve gidişat: Batı Avrupa'da Fransa kısa sürede yenildi. Doğu Cephesi'nde Stalingrad Almanya için dönüm noktası oldu. Kuzey Afrika'da ve Pasifik'te de büyük savaşlar yaşandı. 1944'te Müttefikler Normandiya'ya çıkarma yaptı.
  • Savaşın sonu ve sonuçları: Almanya 1945 baharında teslim oldu. ABD'nin Hiroşima ve Nagazaki'ye atom bombası atmasının ardından Japonya da teslim oldu. Savaştan sonra Birleşmiş Milletler kuruldu, ABD ile Sovyetler Birliği iki süper güç olarak öne çıktı ve dünya iki kutuplu hâle geldi. Sömürgelerin bağımsızlık süreci hızlandı.
  • Türkiye'nin tutumu: İsmet İnönü döneminde Türkiye savaşa girmemeye çalıştı. 1939'da İngiltere ve Fransa ile Üçlü İttifak imzalandı, 1941'de Almanya ile Saldırmazlık Paktı yapıldı. Müttefiklerin savaşa katılma isteklerine karşı Adana Görüşmesi ve Kahire Konferansı'nda temkinli davranıldı. Türkiye Şubat 1945'te Almanya ve Japonya'ya savaş ilan etti; amaç Birleşmiş Milletler'in kurucu konferansına katılabilmekti.
  • Savaşın Türkiye'ye etkileri: Ordu seferber tutuldu, savunma harcamaları arttı. Karaborsa ve kıtlıkla mücadele için Millî Korunma Kanunu çıkarıldı, ekmek karneyle dağıtıldı, Varlık Vergisi konuldu.

Sık yapılan hatalar

  • Türkiye'nin 1945'teki savaş ilanını cepheye asker göndermek için yapılmış sanmak. İlan diplomatik bir adımdı; Türk askeri fiilen savaşmadı.
  • Almanya–Sovyetler saldırmazlık paktını savaş boyunca geçerli saymak. Almanya 1941'de Sovyetlere saldırarak paktı bozdu.
  • Savaşın ardından kurulan örgütü Milletler Cemiyeti diye işaretlemek. Cemiyet savaşı önleyemedi; savaştan sonra Birleşmiş Milletler kuruldu.

Nasıl çalışmalı?

Savaşı üç evrede düşün: Mihver'in üstün olduğu ilk yıllar, Stalingrad ve Pearl Harbor gibi dönüm noktaları, Müttefik zaferi. Her evreye iki olay yazman yeterli. Türkiye kısmında ise her diplomatik adımın yanına "neden bu adımı attı?" sorusunun cevabını yaz. 1939'da Üçlü İttifak, 1941'de Almanya ile saldırmazlık paktı: ilk bakışta çelişkili görünen bu iki adımın ortak amacı savaşın dışında kalmaktır. Bu ortak amacı görebiliyorsan, dönemin sorularındaki gerekçe seçeneklerini kolayca ayırırsın.

Zaman çizelgesi

  1. 1 Eylül 1939Almanya Polonya'ya saldırdı, savaş başladı.
  2. 1939Türkiye İngiltere ve Fransa ile Üçlü İttifak'ı imzaladı.
  3. 1941Türkiye ile Almanya saldırmazlık paktı imzaladı; Almanya Sovyetler Birliği'ne saldırdı.
  4. 1941Pearl Harbor saldırısı ABD'yi savaşa soktu.
  5. 1944Müttefikler Normandiya'ya çıkarma yaptı.
  6. Şubat 1945Türkiye Almanya ve Japonya'ya savaş ilan etti.
  7. 1945Almanya ve Japonya teslim oldu; Birleşmiş Milletler kuruldu.

Çözümlü örnek soru

Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.

Türkiye'nin II. Dünya Savaşı'nın son aylarında, Şubat 1945'te Almanya ve Japonya'ya savaş ilan etmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Kendini dene

Türkiye 1945'te savaş ilan ettikten sonra cephelerde fiilen savaşmıştır.

Almanya–Sovyetler saldırmazlık paktı savaş sona erene kadar yürürlükte kalmıştır.

Savaşın ardından dünya barışını korumak için Birleşmiş Milletler kurulmuştur.

Bu konudan daha fazla soru çöz

Soru havuzunda II. Dünya Savaşı Sürecinde Türkiye ve Dünya soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.

Sık sorulanlar

Varlık Vergisi neden konuldu?

Savaş yıllarında artan savunma harcamalarını karşılamak, karaborsa ve aşırı kazançla mücadele etmek amacıyla olağanüstü ve bir defalık bir vergi olarak konuldu.

II. Dünya Savaşı Sürecinde Türkiye ve Dünya konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?

modepick planında bu konu 2 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.