Bir bakışta
- AB = 10A + B, ABC = 100A + 10B + C; AB, A · B demek değildir.
- Çok basamaklı bir sayının ilk rakamı 0 olamaz.
- AB − BA = 9(A − B), AB + BA = 11(A + B).
- Sayının sağına rakam yazmak, sayıyı 10 ile çarpıp o rakamı eklemektir.
- Bulduğun her rakamın 0–9 aralığında olduğunu kontrol et.
Konu nedir?
47 sayısı aslında 4 · 10 + 7'dir. Bu basit yazım, sayı basamakları konusunun hemen hemen bütün yükünü taşır: sayıyı rakamlarına ayırıp her rakamı bulunduğu basamağın değeriyle yazmak. KPSS'de genelde şöyle sorulur: rakamların yerleri değişince sayının ne kadar arttığı, sağına ya da soluna rakam yazılınca ne olduğu ya da belli koşullara uyan en büyük ve en küçük sayı. Çözümün ilk adımı neredeyse her zaman sayıyı çözümlemektir.
Bilmen gerekenler
- Çözümleme: İki basamaklı AB = 10A + B, üç basamaklı ABC = 100A + 10B + C. Harfler rakamı gösterir; AB, A · B demek değildir.
- Basamak değeri ve sayı değeri: 507 sayısında 5'in sayı değeri 5, basamak değeri 500'dür.
- Rakam koşulları: Rakamlar 0–9 arasındadır; çok basamaklı sayının ilk rakamı 0 olamaz. "Rakamları farklı" koşulu varsa her rakam bir kez kullanılır.
- Yer değiştirme kalıpları: AB + BA = 11(A + B), AB − BA = 9(A − B), ABC − CBA = 99(A − C). Bu sonuçları ezberlemek yerine çözümlemeyle bir kez kendin çıkar.
- En büyük–en küçük sayı: En büyük sayı için büyük rakamları sola, en küçük sayı için küçük rakamları sola yaz; ilk basamağa 0 koyma. Tek ya da çift olma koşulu birler basamağını belirler.
- Basamak problemleri: "Sayının sağına 3 yazılırsa" ifadesi sayıyı 10 · sayı + 3 yapar; "Sayının soluna 2 yazılırsa" iki basamaklı bir sayı için 200 + sayı olur.
- Rakamlar toplamı: Rakamlar toplamı verilen sorularda olası rakam çiftlerini sistemli biçimde listele.
Sık yapılan hatalar
- İki basamaklı sayıda onlar basamağını 0 almak.
- "Rakamları farklı" koşulunu unutup aynı rakamı tekrar kullanmak.
- Sayının sağına rakam yazmayı toplama sanmak: 47'nin sağına 3 yazınca 473 olur; 47 + 3 ile karıştırma.
- Bulduğun rakamların 0–9 aralığında olup olmadığını kontrol etmemek.
Nasıl çalışmalı?
Kısa bir konu: bir akşam kuralları çözümlemeyle kendin çıkar, ikinci akşam 25–30 soru çöz. AB + BA = 11(A + B) gibi kalıpları ezberlemek yerine bir kez 10A + B yazarak türet; sınavda aklından çıkarsa yine türetebilirsin. Vaktinin az olduğu günlerde 10 basamak sorusu yeterlidir. Her problemde ilk satıra sayının çözümlenmiş hâlini yazmayı alışkanlık yap; soru ne kadar uzun görünürse görünsün bu satır işi denkleme çevirir.
Çözümlü örnek soru
Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.
İki basamaklı bir sayının rakamlarının yerleri değiştirildiğinde elde edilen sayı, ilk sayıdan 27 fazladır. İlk sayının rakamları toplamı 11 olduğuna göre bu sayı kaçtır?
Cevap A. Sayıyı çözümle: AB = 10A + B. BA − AB = 9(B − A) = 27, buradan B − A = 3. Ayrıca A + B = 11. İki denklemden A = 4, B = 7 bulunur. Sayı 47'dir; kontrol: 74 − 47 = 27.
Kendini dene
47 sayısının sağına 3 yazılırsa sayı 50 olur.
İki basamaklı AB − BA farkı her zaman 9'un katıdır.
507 sayısında 5'in basamak değeri 5'tir.
Bu konudan daha fazla soru çöz
Soru havuzunda Sayı Basamakları soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.
Sık sorulanlar
Rakam ile sayı arasındaki fark nedir?
Rakam, sayıları yazmak için kullanılan 0–9 arasındaki on semboldür. Sayı ise bu rakamlarla yazılan çokluk ifadesidir. Her rakam bir sayıdır ama her sayı rakam değildir.
Sayı Basamakları konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?
modepick planında bu konu 2 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.