Bir bakışta
- Kalan her zaman bölenden küçüktür: 0 ≤ kalan < bölen.
- 3 ve 9 için rakamlar toplamına, 4 ve 8 için son iki ve son üç basamağa bakılır.
- Birleşik kuralda çarpanlar aralarında asal olmalı: 12 için 3 ve 4, 18 için 2 ve 9.
- Toplam ve çarpımın kalanı, kalanların toplamı ve çarpımıyla bulunur.
- 5 ile bölünmede son rakam için iki seçenek vardır: 0 ve 5.
Konu nedir?
4A73B gibi rakamlarından bazıları bilinmeyen bir sayının 9'a bölünüp bölünmediğini, bölme yapmadan anlayabilirsin. Bölünebilme kuralları bunun için vardır; bölme algoritması (bölünen = bölen · bölüm + kalan) da konunun öteki yarısıdır. KPSS'de genelde şöyle sorulur: bilinmeyen rakamların alabileceği değerler ya da büyük bir sayının belli bir sayıya bölümünden kalan. Kurallar azdır; asıl beceri, iki kuralı aynı anda kullanabilmektir.
Bilmen gerekenler
- Bölme algoritması: Bölünen = bölen · bölüm + kalan ve 0 ≤ kalan < bölen. Kalan her zaman bölenden küçüktür.
- 2, 5 ve 10 ile: 2 için son rakam çift; 5 için son rakam 0 ya da 5; 10 için son rakam 0.
- 4 ve 8 ile: 4 için son iki basamağın oluşturduğu sayı, 8 için son üç basamağın oluşturduğu sayı 4'e ya da 8'e bölünmelidir.
- 3 ve 9 ile: Rakamlar toplamı 3'ün ya da 9'un katı olmalıdır. Bir sayının 3'e ya da 9'a bölümünden kalan, rakamları toplamının kalanına eşittir.
- 11 ile: Birler basamağından başlayıp rakamlara sırayla +, −, +, … işareti ver ve topla; sonuç 11'in katıysa sayı 11'e bölünür.
- Birleşik kurallar: Aralarında asal sayıların çarpımına bölünebilmek için her birine bölünmek gerekir: 6 için 2 ve 3, 12 için 3 ve 4, 15 için 3 ve 5, 18 için 2 ve 9, 45 için 5 ve 9.
- Kalanlarla işlem: Toplam ya da çarpımın kalanı, kalanların toplamının ya da çarpımının kalanına eşittir. Büyük sayılarla uğraşmadan kalanlarla çalış.
Sık yapılan hatalar
- 12 ile bölünebilmeyi 2 ve 6 ile kontrol etmek; 2 ile 6 aralarında asal olmadığı için doğru çift 3 ve 4'tür.
- 5 ile bölünme koşulunda son rakamın iki seçeneği (0 ve 5) olduğunu unutmak.
- Bulunan kalanın bölenden küçük olduğunu kontrol etmemek.
- Bir harfin alabileceği değerleri sorarken bütün durumları taramamak.
Nasıl çalışmalı?
Kuralları bir akşam kendi örneklerinle yaz; her kural için bölünen bir, bölünmeyen bir sayı yeter. Sonraki iki-üç gün yalnız bilinmeyen rakamlı soru çöz, günde 15–20 tane. Hep aynı sırayı izle: önce son rakamı belirleyen kural (2, 5, 10), sonra rakamlar toplamına bakan kural (3, 9). Son rakam az sayıda seçenek bıraktığı için bu sıra durumları hızla daraltır ve bütün ihtimalleri taradığından emin olursun.
Bölünebilme kuralları
| Bölen | Kural | Örnek |
|---|---|---|
| 2 | Son rakam çift | 358 |
| 3 | Rakamlar toplamı 3'ün katı | 471 (4 + 7 + 1 = 12) |
| 4 | Son iki basamak 4'ün katı | 1316 (16) |
| 5 | Son rakam 0 ya da 5 | 745 |
| 8 | Son üç basamak 8'in katı | 5120 (120) |
| 9 | Rakamlar toplamı 9'un katı | 5832 (5 + 8 + 3 + 2 = 18) |
| 10 | Son rakam 0 | 930 |
| 11 | Birler basamağından başlayarak +, −, +, … işaretli toplam 11'in katı | 1342 (2 − 4 + 3 − 1 = 0) |
Çözümlü örnek soru
Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.
Beş basamaklı 4A73B sayısı 5 ve 9 ile kalansız bölünebilmektedir. Buna göre A'nın alabileceği değerlerin toplamı kaçtır?
Cevap D. Önce son rakam: 5 ile bölünme için B = 0 ya da B = 5. Sonra rakamlar toplamı: 4 + A + 7 + 3 + B = 14 + A + B, 9'un katı olmalı. B = 0 ise 14 + A = 18 → A = 4. B = 5 ise 19 + A = 27 → A = 8. A'nın değerleri toplamı 4 + 8 = 12.
Kendini dene
Bir sayı 2 ve 6 ile bölünüyorsa 12 ile de bölünür.
Bir sayının 9'a bölümünden kalan, rakamları toplamının 9'a bölümünden kalanına eşittir.
2024 sayısı 8 ile kalansız bölünür.
Bu konudan daha fazla soru çöz
Soru havuzunda Bölme ve Bölünebilme soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.
Sık sorulanlar
11 ile bölünebilme kuralında sonuç negatif çıkarsa ne olur?
Sonuç 0, 11, −11 gibi 11'in bir katıysa sayı 11'e bölünür. Negatif sonuç çıkması sorun değildir; bakman gereken, sonucun 11'in katı olup olmadığıdır.
Bölme ve Bölünebilme konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?
modepick planında bu konu 2 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.