Erken üyelik açık: ilk planın ücretsiz · 2 dakikada gün gün planın hazır.Hemen başla

LGS Türkçe · konu anlatımı

Noktalama İşaretleri

Nokta, virgül, noktalı virgül, iki nokta, tırnak ve kesme işaretinin görevleri; virgülün hangi görevde kullanıldığını bulma: LGS Türkçe noktalama.

Bir bakışta

  • Virgülün birçok görevi vardır; soruda hangi görevin istendiğine bak.
  • Noktalı virgül, içinde virgül bulunan eş görevli grupları ayırır.
  • İki noktadan sonra açıklama, örnek ya da aktarılan bir konuşma gelir.
  • Kesme işareti özel adlara, rakamlara ve kısaltmalara gelen ekleri ayırır.
  • Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz: "Türk Dil Kurumuna".

Konu nedir?

"Yaşlı adamın elini tuttu." ile "Yaşlı, adamın elini tuttu." cümlelerini yan yana koy. İlkinde birisi yaşlı bir adamın elini tutuyor; ikincisinde elini tutan kişi yaşlının kendisi. Tek bir virgül anlamı değiştirdi. Noktalama işaretleri yazıda duraklamayı, vurguyu ve cümle parçaları arasındaki ilişkiyi gösterir. LGS'de genellikle bir işaretin hangi görevde kullanıldığını ya da bir metindeki boşluğa hangi işaretin geleceğini bulman istenir.

Bilmen gerekenler

  • Nokta (.): Cümle sonuna, bazı kısaltmaların sonuna (Dr., vb.), sıra bildiren rakamlardan sonra (3. sınıf), tarih ve saat yazımında (19.11.2026, 14.30) kullanılır.
  • Virgül (,): Eş görevli sözcük ve söz öbeklerini ayırır ("Kalem, defter, silgi aldım."), hitaplardan sonra ("Sevgili dostum,"), cevap bildiren "evet, hayır" sözcüklerinden sonra, sıralı cümleler arasında ve karışıklığı önlemek için özneden sonra kullanılır ("Bu, dedemin saatidir.").
  • Ara söz: Cümlenin arasına giren açıklamalar iki virgül ya da iki kısa çizgi arasına alınır.
  • Noktalı virgül (;): Ögeleri arasında virgül bulunan eş görevli grupları ve sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır: "Kırmızı, mavi kalemler; büyük, küçük defterler aldım."
  • İki nokta (:): Kendisinden sonra açıklama, örnek ya da bir konuşma geleceğini gösterir: "Çantamda üç şey var: kitap, su, şemsiye."
  • Tırnak işareti (" "): Başkasından olduğu gibi aktarılan sözleri ve özellikle vurgulanmak istenen ifadeleri gösterir. Tırnak içindeki söze gelen ekler kesme ile ayrılır.
  • Kesme işareti ('): Özel adlara ("İzmir'e"), rakamla yazılan sayılara ("1923'te") ve kısaltmalara ("TBMM'de") getirilen ekleri ayırır. Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz: "Türk Dil Kurumuna".

Sık yapılan hatalar

Çoğu öğrencinin karıştırdığı şey: öğrenci virgül sorusunda "Bu virgül doğru mu?" diye bakar. Oysa çoğu zaman dört seçenekteki virgülün hepsi doğru kullanılmıştır; farklı olan görevleridir. Soru kökünde hangi görevin sorulduğunu bulmadan seçeneklere geçme.

  • Noktalı virgülü virgül yerine gelişigüzel kullanmak.
  • Cins adlara kesme işareti koymak: "okul'a" yanlıştır, doğrusu "okula".
  • İki noktadan sonra gelen açıklamayı ayrı bir cümle sanmak.

Nasıl çalışmalı?

Her işaret için küçük bir kart hazırla: önüne işareti, arkasına görevlerini ve her görev için kendi kurduğun bir cümleyi yaz. Virgül sorularında her seçenekteki virgülün yanına görevini tek kelimeyle not et: "hitap", "cevap", "eş görev", "özne", "sıralı". Sonra soru kökündeki görevle eşleşeni seç. Kesme işaretinde şunu sor: "Bu sözcük bir özel ad, rakam ya da kısaltma mı?" Değilse kesme gelmez. Okuduğun kitaplarda yazarın virgül ve noktalı virgülü nerede kullandığına arada bir dikkat etmek, kuralları ezberlemeden de oturtur.

Çözümlü örnek soru

Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül, eş görevli sözcükleri ayırmak için kullanılmıştır?

Kendini dene

"okul'a" yazımı doğrudur.

"Bu, dedemin saatidir." cümlesindeki virgül karışıklığı önlemek için kullanılmıştır.

"TBMM'de" yazımında kesme işareti yanlış kullanılmıştır.

Bu konudan daha fazla soru çöz

Soru havuzunda Noktalama İşaretleri soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.

Sık sorulanlar

Kesme işareti hangi durumlarda kullanılmaz?

Cins adlara gelen eklerde ("okula") ve kurum, kuruluş adlarına gelen eklerde ("Türk Dil Kurumuna") kesme işareti kullanılmaz. Özel adlara ve rakamla yazılmış sayılara gelen ekler ise kesmeyle ayrılır.

Noktalama İşaretleri konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?

modepick planında bu konu 2 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.