Bir bakışta
- Önce grafiğin başlığını, eksen adlarını ve birim aralığını oku.
- Zaman içindeki değişim için çizgi, gruplar arası karşılaştırma için sütun grafiği uygundur.
- Daire grafiğinde bir parçanın açısı (parça / toplam) · 360° ile bulunur.
- Dikey eksen 0'dan başlamıyorsa farklar olduğundan büyük görünebilir.
- Değerleri grafikten küçük bir tabloya aktarmak hatayı azaltır.
Konu nedir?
Grafik sorularında hesap kısmı çoğu zaman kolaydır; asıl iş grafiği doğru okumaktır. Dikey eksende her çizginin 5 birimi gösterdiğini kaçıran bir öğrenci, işlemi doğru yapsa bile yanlış cevaba ulaşır. Veri analizi, sayılarla verilen bilgiyi uygun bir grafikle göstermeyi ve grafikteki bilgiyi doğru yorumlamayı öğretir. Dikkatle çalışıldığında LGS'de net kazandıran konulardan biridir.
Bilmen gerekenler
- Sütun grafiği: Farklı grupların miktarlarını karşılaştırmak için kullanılır. Sütunların yüksekliği değeri gösterir; aynı grafikte iki ya da üç veri grubu yan yana sütunlarla verilebilir.
- Çizgi grafiği: Bir değerin zaman içindeki değişimini gösterir. Çizginin yükselmesi artışı, alçalması azalışı, yatay kalması değişmemeyi anlatır. Çizgi ne kadar dik ise değişim o kadar büyüktür.
- Eksenleri oku: Önce başlığa, eksen adlarına ve birim aralığına bak. Dikey eksen her zaman 0'dan başlamayabilir; bu durum farkları olduğundan büyük gösterebilir.
- Grafikler arası dönüşüm: Aynı veri sütun, çizgi ya da daire grafiğiyle gösterilebilir. Daire grafiğine geçerken her parçanın merkez açısı (parça / toplam) · 360° ile bulunur.
- Uygun grafik seçimi: Zaman içindeki değişim için çizgi, gruplar arası karşılaştırma için sütun, bütünün parçalarını göstermek için daire grafiği daha uygundur.
- Yorum: Toplam, fark, artış miktarı ve oran sorularında değerleri grafikten bir tabloya aktarmak hatayı azaltır.
Sık yapılan hatalar
Sınıfta en sık karışan iki ifade "en büyük değişim" ve "en büyük azalış"tır. Değişim artışı da azalışı da kapsar; azalış yalnız düşüşlere bakar. Aşağıdaki örnekte bu ikisi farklı aylara düşüyor.
- Birim aralığını okumadan her kareyi 1 birim saymak.
- Daire grafiğinde açıyı yüzdeyle karıştırmak. %25'lik bir parçanın merkez açısı 90°'dir; 25° yazmak sık görülen bir hatadır.
- Grafikte olmayan bir bilgiyi tahmin edip seçeneğe yorum katmak. Yalnız grafikteki veriye dayan.
Nasıl çalışmalı?
Grafiğe bakınca kalemini dikey eksende gezdir ve iki çizgi arasının kaç birim olduğunu yanına yaz. Sonra değerleri küçük bir tabloya geçir ve ardışık değerlerin farkını tablonun yanına artı ya da eksi işaretiyle not et. "Artış", "azalış", "değişim" sorularının hepsi bu tek tablodan cevaplanır. Daire grafiği sorularında 360°'yi parçalara bölmek yerine önce oranı bul: toplamın dörtte biri 90°, yarısı 180°. Haberlerde ya da ders kitaplarında gördüğün grafiklere "Bu grafik bana ne söylüyor, ne söylemiyor?" diye bakmak da iyi bir alıştırmadır.
Çözümlü örnek soru
Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.
Bir kırtasiyenin beş aylık defter satışları şöyledir: Ocak 120, Şubat 150, Mart 90, Nisan 180, Mayıs 160. Bu veriler çizgi grafiğiyle gösterildiğinde, art arda gelen iki ay arasındaki en büyük azalış hangi aylar arasında görülür?
Cevap B. Ardışık aylar arasındaki değişimleri yaz: Ocak–Şubat +30, Şubat–Mart −60, Mart–Nisan +90, Nisan–Mayıs −20. Azalışlar yalnız −60 ve −20; en büyüğü Şubat–Mart arasında. Mart–Nisan en büyük değişimdir ama bir artış olduğu için soruya uymaz.
Kendini dene
Daire grafiğinde %25'lik bir parçanın merkez açısı 25°'dir.
Çizgi grafiğinde çizginin yatay kalması, değerin değişmediğini gösterir.
"En büyük değişim" sorulduğunda yalnız azalışlara bakılır.
Bu konudan daha fazla soru çöz
Soru havuzunda Veri Analizi soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.
Sık sorulanlar
Çizgi grafiği mi sütun grafiği mi kullanmalıyım?
Bir değerin aylara ya da yıllara göre nasıl değiştiğini göstermek istiyorsan çizgi grafiği, farklı grupları karşılaştırmak istiyorsan sütun grafiği daha uygundur.
Veri Analizi konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?
modepick planında bu konu 2 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.