Erken üyelik açık: ilk planın ücretsiz · 2 dakikada gün gün planın hazır.Hemen başla

LGS Matematik · konu anlatımı

Kareköklü İfadeler

Tam kare sayılar, karekök tahmini, kök dışına çıkarma, kareköklü ifadelerde dört işlem ve gerçek sayılar: LGS Matematik kareköklü ifadeler ve örnek.

Bir bakışta

  • Tam kare olmayan bir sayının karekökü iki ardışık doğal sayı arasındadır: 6 < √40 < 7.
  • Toplama ve çıkarmada yalnız kök içleri aynı olan ifadeler birleşir.
  • √(a + b) ile √a + √b eşit değildir: √(9 + 16) = 5, √9 + √16 = 7.
  • Ondalık sayının karekökünü almak için önce kesre çevir: √0,09 = 0,3.
  • Tam kare sayıların karekökü rasyoneldir; √2, √5 gibi sayılar irrasyoneldir.

Konu nedir?

Alanı 49 m² olan kare bir odanın bir kenarı kaç metredir? 7 metre, çünkü 7² = 49. Karekök tam olarak bu soruyu sorar: karesi bu sayıya eşit olan negatif olmayan sayı hangisi? √49 = 7. Oda 40 m² olsaydı kenar bir tam sayı çıkmazdı; işte o zaman √40 gibi ifadelerle çalışırsın. LGS'de konu hem işlem hem de yorum gerektiren sorularla ölçülür ve alan-kenar ilişkisi en sık kullanılan bağlamdır.

Bilmen gerekenler

  • Tam kare sayılar: 1, 4, 9, 16, 25, …, 400 gibi bir doğal sayının karesi olan sayılardır. 1'den 20'ye kadar sayıların karelerini bilmek hız kazandırır.
  • Tahmin: Tam kare olmayan bir sayının karekökü iki ardışık doğal sayı arasındadır: 36 < 40 < 49 olduğundan 6 < √40 < 7.
  • Kök dışına çıkarma: Kök içindeki en büyük tam kare çarpanı ayır: √72 = √(36 · 2) = 6√2.
  • Kök içine alma: Katsayının karesi alınarak içeri girer: 3√5 = √45.
  • Çarpma ve bölme: √a · √b = √(a · b), √a / √b = √(a / b). Örneğin √3 · √12 = √36 = 6.
  • Toplama ve çıkarma: Yalnız kök içleri aynı olan ifadeler toplanır: 4√3 + 2√3 = 6√3. √2 + √3 daha fazla sadeleşmez.
  • Ondalık ifadelerin karekökü: Ondalık sayıyı kesre çevir: √0,09 = √(9/100) = 3/10 = 0,3. Devirli ondalık sayıları da önce kesre çevir.
  • Gerçek sayılar: Kesir olarak yazılabilen sayılar rasyonel, yazılamayanlar (√2, √5, π gibi) irrasyonel sayılardır. İkisi birlikte gerçek sayıları oluşturur.

Sık yapılan hatalar

En sık karıştırılan nokta: √12 + √27 için √39 yazılır. Önce sadeleştirmek gerekir; sadeleşince iki ifadenin de √3 içerdiği ortaya çıkar.

  • √(a + b) ifadesini √a + √b sanmak: √(9 + 16) = 5, ama √9 + √16 = 7.
  • √0,4 değerini 0,2 sanmak. 0,2² = 0,04 olduğundan √0,04 = 0,2'dir.
  • Her köklü sayıyı irrasyonel sanmak: √16 = 4 rasyoneldir.

Nasıl çalışmalı?

1'den 20'ye kadar sayıların karelerini bir kâğıda yaz ve çalışma masanın önüne as; bir süre sonra bakmadan söylemeye başlarsın. Kök dışına çıkarırken kök içindeki sayıyı 4, 9, 16, 25, 36, 49 gibi tam karelere bölmeyi dene; bölünen en büyüğünü seç. İşlem sorularında ilk adım her zaman sadeleştirmek olsun, toplama ondan sonra gelir. Alan-kenar sorularında küçük bir taslak çiz ve her karenin kenarını yanına yaz; hangi uzunlukları topladığını görmek hatayı azaltır.

Kareköklü ifadelerde işlemler

İşlemKuralÖrnek
Kök dışına çıkarmaEn büyük tam kare çarpan dışarı çıkar√72 = √(36 · 2) = 6√2
Kök içine almaKatsayının karesi içeri girer3√5 = √45
Çarpma√a · √b = √(a · b)√3 · √12 = √36 = 6
Bölme√a / √b = √(a / b)√50 / √2 = √25 = 5
Toplama ve çıkarmaYalnız kök içleri aynıysa yapılır4√3 + 2√3 = 6√3

Çözümlü örnek soru

Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.

Alanları 12 cm² ve 27 cm² olan kare biçimindeki iki kâğıt, alt kenarları aynı doğru üzerinde olacak ve üst üste binmeyecek şekilde yan yana konuyor. Oluşan şeklin alt kenarının toplam uzunluğu kaç cm'dir?

Kendini dene

√0,4 = 0,2

√16 irrasyonel bir sayıdır.

√8 + √18 = 5√2

Bu konudan daha fazla soru çöz

Soru havuzunda Kareköklü İfadeler soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.

Sık sorulanlar

Karekökü olan her sayı irrasyonel midir?

Hayır. √25 = 5 gibi tam kare sayıların karekökü rasyoneldir. Yalnız tam kare olmayan sayıların karekökü (√2, √7 gibi) irrasyoneldir.

Kareköklü İfadeler konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?

modepick planında bu konu 4 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.