Erken üyelik açık: ilk planın ücretsiz · 2 dakikada gün gün planın hazır.Hemen başla

LGS Matematik · konu anlatımı

Çarpanlar ve Katlar

Asal çarpanlara ayırma, EBOB ve EKOK bulma, EBOB mu EKOK mu kararını verme: LGS Matematik çarpanlar ve katlar anlatımı, sık hatalar ve çözümlü örnek.

Bir bakışta

  • 1 asal değildir; 2 tek çift asal sayıdır.
  • EBOB: ortak asal çarpanların en küçük üslüleri çarpılır.
  • EKOK: bütün asal çarpanların en büyük üslüleri çarpılır.
  • İki sayı için a · b = EBOB(a, b) · EKOK(a, b).
  • Eş parçalara bölme EBOB, yeniden birlikte olma EKOK sorusudur.

Konu nedir?

60 kalem ile 45 silgiyi hiçbiri artmadan eşit paketlere ayırmak, farklı aralıklarla kalkan iki otobüsün yeniden ne zaman birlikte kalkacağını bulmak: bu iki problem aynı konunun iki yüzüdür. Bir sayıyı kalansız bölen sayılara o sayının çarpanları (bölenleri), bir sayının doğal sayılarla çarpılmasıyla elde edilen sayılara da katları denir. 8. sınıfın ilk konusu olan bu bölüm, sayıları asal çarpanlarına ayırmayı ve bu ayırmayı kullanarak EBOB ile EKOK bulmayı öğretir. LGS'de konu çoğu zaman fayans döşeme, poşetleme, zil ya da otobüs gibi günlük bir problemle gelir.

Bilmen gerekenler

  • Asal sayılar: Yalnız 1'e ve kendisine bölünen, 1'den büyük doğal sayılardır: 2, 3, 5, 7, 11, 13… 2 tek çift asal sayıdır, 1 asal değildir.
  • Asal çarpanlara ayırma: Çarpan ağacı ya da bölen merdiveni kullanılır. Sonucu üslü yaz: 360 = 2³ · 3² · 5.
  • Bütün çarpanları bulma: Sayıyı küçükten başlayarak ikişer ikişer çarpım olarak yaz: 24 = 1 · 24 = 2 · 12 = 3 · 8 = 4 · 6. Çarpanlar 1, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 24'tür.
  • EBOB (en büyük ortak bölen): İki sayıyı birlikte bölen en büyük sayı. Asal çarpanlarda ortak olanların en küçük üslüleri çarpılır.
  • EKOK (en küçük ortak kat): İki sayının ortak katlarının en küçüğü. Bütün asal çarpanların en büyük üslüleri çarpılır.
  • Aralarında asal: EBOB'u 1 olan sayılardır; 8 ile 9 asal değildir ama aralarında asaldır. Aralarında asal iki sayının EKOK'u çarpımlarına eşittir.
  • Faydalı bağıntı: İki sayı için a · b = EBOB(a, b) · EKOK(a, b).
  • EBOB-EKOK problemleri: Bir bütünü artmayacak biçimde en büyük eş parçalara bölmek EBOB'dur. Farklı aralıklarla tekrarlanan olayların ilk kez yeniden birlikte olması EKOK'tur.

Sık yapılan hatalar

Sınıfta en çok şu karışır: parçalama sorusunda EKOK, "ne zaman birlikte" sorusunda EBOB kullanılır. Bir de doğru aracı seçip yanlış şeyi işaretlemek var: soru parça sayısını sorarken parçanın büyüklüğünü, yani EBOB'un kendisini cevap sanmak. Aşağıdaki örnekte EBOB 24 çıkar, sorulan ise poşet sayısıdır.

  • 1'i asal saymak ya da asal çarpanlara ayırırken bir çarpanı atlamak.
  • "Kaç gün sonra" ile "hangi gün" sorularını karıştırmak. Gün sorularında 7'ye bölümden kalana bakılır.

Nasıl çalışmalı?

100'e kadar asal sayıları tanı ve 2, 3, 5 ile bölünebilme kurallarını tazele; asal çarpanlara ayırma bu ikisiyle hızlanır. Problemi okuyunca kendine tek bir soru sor: "Bölüyor muyum, buluşturuyor muyum?" Bölüyorsan EBOB, buluşturuyorsan EKOK. Cevabı bulduktan sonra soru köküne bir kez daha dön: istenen parçanın büyüklüğü mü, parça sayısı mı, yoksa bir saat ya da gün mü? Yanlış yaptığın soruları bu üç türe göre yanlış defterine ayır. Asal çarpanlara ayırmayı üslü ve kareköklü ifadelerde de sürekli kullanacaksın; burada kazandığın hız oraya da taşınır.

Çözümlü örnek soru

Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.

Bir manav 72 elma ile 48 armudu poşetlere koyacaktır. Her poşette yalnız bir tür meyve olacak, bütün poşetlerde eşit sayıda meyve bulunacak ve hiç meyve artmayacaktır. Buna göre manav en az kaç poşet kullanır?

Kendini dene

8 ile 9 aralarında asal sayılardır.

"İki zil ilk kez ne zaman yeniden birlikte çalar?" sorusu EBOB ile çözülür.

1 en küçük asal sayıdır.

Bu konudan daha fazla soru çöz

Soru havuzunda Çarpanlar ve Katlar soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.

Sık sorulanlar

EBOB mu EKOK mu kullanacağımı nasıl anlarım?

Bir şeyi eşit ve olabildiğince büyük parçalara ayırıyorsan EBOB, farklı aralıklarla tekrarlanan olayların yeniden aynı anda olmasını arıyorsan EKOK kullanırsın.

1 neden asal sayı değildir?

Asal sayının tam iki farklı pozitif böleni olmalıdır: 1 ve kendisi. 1'in yalnız bir böleni olduğu için asal sayılmaz.

Çarpanlar ve Katlar konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?

modepick planında bu konu 3 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.