Erken üyelik açık: ilk planın ücretsiz · 2 dakikada gün gün planın hazır.Hemen başla

LGS Matematik · konu anlatımı

Doğrusal Denklemler

Birinci dereceden denklemler, koordinat sistemi, doğrusal ilişkiler, grafik çizme ve eğim; günlük durumları modelleme: LGS Matematik doğrusal denklemler.

Bir bakışta

  • Doğrusal ilişki y = mx + n biçimindedir ve grafiği bir doğrudur.
  • Eğim, dikey değişimin yatay değişime oranıdır; y = mx + n doğrusunda eğim m'dir.
  • Soldan sağa yükselen doğrunun eğimi pozitif, alçalanınki negatiftir.
  • n başlangıç değeridir; x = 0 iken y = n olur.
  • Yalnız y = mx biçimindeki ilişkiler doğru orantılıdır ve orijinden geçer.

Konu nedir?

Yanan bir mumun boyu her saat aynı miktarda kısalıyorsa, mumun boyu ile geçen süre arasında doğrusal bir ilişki vardır. Bir musluktan dakikada hep aynı miktarda su akması da öyle. Bu ilişkileri bir tabloyla, bir denklemle ya da bir doğru grafiğiyle gösterebilir, birinden diğerine geçebilirsin. LGS'de konu çoğunlukla günlük hayattan bir durumu modelleme ve grafiği yorumlama sorularıyla ölçülür.

Bilmen gerekenler

  • Birinci dereceden denklemler: Bilinmeyeni yalnız bırakmak için eşitliğin iki tarafına aynı işlemi uygula: 3x − 5 = 16 ise 3x = 21, x = 7.
  • Koordinat sistemi: Yatay eksen x, dikey eksen y eksenidir; kesiştikleri nokta orijindir (0, 0). Bir nokta (x, y) sıralı ikilisiyle gösterilir; önce yatay, sonra dikey konum yazılır.
  • Doğrusal ilişki: y = mx + n biçiminde yazılabilen ilişkidir. Grafiği bir doğrudur. x her 1 arttığında y hep aynı miktarda değişir.
  • Grafik çizme: Denklemi sağlayan en az iki nokta bul ve bu noktalardan geçen doğruyu çiz. x = 0 için y eksenini, y = 0 için x eksenini kestiği nokta kolayca bulunur.
  • Eğim: Dikey değişimin yatay değişime oranıdır. y = mx + n doğrusunda eğim m'dir. Soldan sağa yükselen doğrunun eğimi pozitif, alçalanınki negatiftir.
  • Özel doğrular: x eksenine paralel doğrular y = b biçimindedir ve eğimleri 0'dır. Orijinden geçen doğrular y = mx biçimindedir.
  • Doğru orantı farkı: y = mx ilişkisinde y ile x doğru orantılıdır. y = mx + n (n ≠ 0) ise doğrusaldır ama doğru orantılı değildir.

Sık yapılan hatalar

Sınıfta en çok, sabit bir başlangıç ücreti olan ilişkiler doğru orantı sanılır. Taksi, abonelik, kargo gibi sorularda bir açılış ya da sabit ücret varsa x = 0 iken y sıfır olmaz; grafik orijinden geçmez.

  • Noktayı işaretlerken x ile y'nin yerini karıştırmak: (3, −2) noktası sağa 3, aşağı 2 birimdir.
  • Eğimi bulurken yatay değişimi paya, dikey değişimi paydaya yazmak.
  • Denklemde bir tarafa uygulanan işlemi diğer tarafa uygulamayı unutmak.

Nasıl çalışmalı?

Bir problemi okuyunca iki şeyi ara: başlangıçta ne var ve her birimde ne kadar değişiyor. Başlangıç değeri n, birim başına değişim m olur. Sonra x = 0, 1, 2, 3 için küçük bir tablo yap; ardışık y değerleri arasındaki fark hep aynıysa ilişki doğrusaldır ve bu fark eğimin ta kendisidir. Kareli kâğıda y = x, y = 2x ve y = 2x + 3 doğrularını aynı eksenlere çiz: ilk ikisinde eğimin dikliği nasıl değiştirdiğini, son ikisinde n'nin doğruyu yalnız yukarı kaydırdığını kendi gözünle görürsün.

Çözümlü örnek soru

Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.

Bir taksinin açılış ücreti 40 TL, kilometre başına ücreti 25 TL'dir. Gidilen yol x km, ödenen toplam ücret y TL olmak üzere aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kendini dene

(3, −2) noktası orijinden 3 birim sağda ve 2 birim aşağıdadır.

y = 2x + 5 ilişkisinde y ile x doğru orantılıdır.

x eksenine paralel bir doğrunun eğimi 0'dır.

Bu konudan daha fazla soru çöz

Soru havuzunda Doğrusal Denklemler soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.

Sık sorulanlar

Eğimi grafikten nasıl bulurum?

Doğru üzerinde iki nokta seç. İki nokta arasındaki dikey farkı (y'lerin farkı) yatay farka (x'lerin farkı) böl. Doğru soldan sağa yükseliyorsa sonuç pozitif çıkar.

Doğrusal Denklemler konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?

modepick planında bu konu 4 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.