Bir bakışta
- “Her gün, her şey, bir şey, hiç kimse” ayrı; “birkaç, birçok, herkes, hiçbir” bitişik yazılır.
- Ay ve gün adları yalnız belirli bir tarih bildiriyorsa büyük harfle başlar.
- Bağlaç olan “de/da” ve “ki” ayrı, ek olanlar bitişik yazılır.
- Soru eki “mi” her zaman ayrı yazılır, kendinden sonraki eklerle bitişir: “Gelecek misin?”
- Ses olayına uğrayan birleşik sözcükler bitişik yazılır: kahvaltı, hissetmek.
Konu nedir?
"Herşey" mi, "her şey" mi? Yazım kuralları, sözcüklerin ve eklerin Türkçede nasıl yazılacağını belirleyen ortak kurallardır. KPSS'de genelde "hangi cümlede yazım yanlışı vardır?" biçiminde sorulur ve aynı başlıklar sınavdan sınava tekrar eder: büyük harfler, sayılar, bitişik ve ayrı yazılanlar, "de, ki, mi" yazımı. Kurallar belli sayıda olduğu için düzenli çalışan aday bu konuda kısa sürede güvenilir net almaya başlar. Güncel kural için Türk Dil Kurumunun yazım kılavuzunu esas al.
Bilmen gerekenler
- Büyük harf: Cümle başı, özel adlar (kişi, yer, kurum, kitap, dergi adları), unvanlar özel adla kullanıldığında ("Ayşe Hanım, Doktor Ali Bey") büyük harfle başlar.
- Ay ve gün adları: Belirli bir tarih bildirdiğinde büyük harfle yazılır: "15 Mart 2027 Pazartesi". Belirli tarih yoksa küçük: "Her pazartesi toplantı var."
- Sayılar: Harfle yazılan sayılar ayrı yazılır: "on beş, iki yüz otuz". Sıra sayısı rakamla "5." ya da "5'inci" biçiminde yazılır. Saat ve dakika iki nokta ya da noktayla ayrılır.
- Birleşik ve ayrı yazılanlar: Bitişik: birkaç, birçok, biraz, herhangi, hiçbir, herkes. Ayrı: her gün, her şey, bir şey, hiç kimse, bir an.
- Ses olayına uğrayanlar bitişik: "kahvaltı, cumartesi, hissetmek, affetmek". Ses olayı yoksa "etmek, olmak" ayrı yazılır: "yardım etmek, kabul olmak".
- Bağlaç "de" ve "ki": Bağlaç olan "de/da" ve "ki" ayrı, ek olanlar bitişik yazılır: "Sen de gel." / "Evde kaldı." Soru eki "mi" her zaman ayrı yazılır ama sonraki eklerle bitişir: "Geldin mi?", "Gelecek misin?"
- Kısaltmalar: Büyük harfli kısaltmalara gelen ekler kesmeyle ayrılır ve kısaltmanın okunuşuna uyar: "TDK'nin, ABD'ye".
Sık yapılan hatalar
- "Herşey, hergün, birşey" biçiminde bitişik yazmak; bu sözcükler ayrı yazılır.
- Bağlaç "de"yi bitiştirmek ya da ek "-de"yi ayırmak.
- Belirli tarih olmayan cümlede ay adını büyük yazmak.
- "Birçok" ile "bir çok" arasında kararsız kalmak; doğru yazım bitişik "birçok"tur.
Nasıl çalışmalı?
Bu konunun en iyi çalışma alanı, gün içinde yazdığın e-postalar ve mesajlardır. Gönder tuşuna basmadan önce "her gün, birkaç, de/da, mi" gibi sözcüklere bir kez daha bak; kural kendi yazında uygulandığında kalıcı olur. Kuralları dört başlıkta (büyük harf, sayılar, bitişik-ayrı, de-ki-mi) topla ve her başlığa kendi örnek listeni yaz. Haftada iki akşam 15'er soruluk kısa testler yeterlidir.
Sık karıştırılan yazımlar
| Kural | Doğru | Yanlış |
|---|---|---|
| “Her” ile kurulanlar ayrı | her gün, her şey | hergün, herşey |
| Belgisiz sözcükler bitişik | birkaç, birçok, hiçbir | bir kaç, bir çok, hiç bir |
| Bağlaç “de” ayrı | Sen de gel. | Sende gel. |
| Soru eki “mi” ayrı | Gelecek misin? | Gelecekmisin? |
| Ses olayı varsa bitişik | hissetmek, affetmek | his etmek, af etmek |
| Belirli tarihte ay adı büyük | 15 Mart 2027 | 15 mart 2027 |
Çözümlü örnek soru
Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?
Cevap E. “Her” ile kurulan “her gün” ayrı yazılır; E'deki “hergün” yanlıştır. A'da belirli tarih bildiren ay ve gün adı büyük harfle, B'de “birkaç” ve C'de “herkes” bitişik, D'de özel ada gelen ek kesmeyle doğru yazılmıştır.
Kendini dene
“Her pazartesi toplantı var.” cümlesinde “pazartesi” büyük harfle yazılmalıdır.
“TDK'nin” yazımı doğrudur.
“Yardım etmek” bitişik yazılmalıdır.
Bu konudan daha fazla soru çöz
Soru havuzunda Yazım Kuralları soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.
Sık sorulanlar
“De” bağlacını ekten nasıl ayırırım?
Cümleden çıkardığında cümle bozulmuyor ve yalnız “bile, dahi” anlamı kayboluyorsa bağlaçtır, ayrı yazılır. Çıkarınca cümle bozuluyorsa ektir, bitişik yazılır: “Ben de geldim.” / “Evde kaldım.”
Yazım Kuralları konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?
modepick planında bu konu 2 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.