Erken üyelik açık: ilk planın ücretsiz · 2 dakikada gün gün planın hazır.Hemen başla

KPSS Türkçe · konu anlatımı

Paragraf

Ana düşünce, yardımcı düşünce, akışı bozan cümle, düşünceyi geliştirme yolları: KPSS paragraf sorularını daha hızlı ve az hatayla çöz.

Bir bakışta

  • Ana düşünce paragrafın bütününü kapsar; ne tek bir ayrıntıdır ne de metni aşan bir genelleme.
  • Giriş cümlesi “Bu nedenle, Ama, Bu” gibi bağlaç ya da gönderme sözcükleriyle başlamaz.
  • Akışı bozan cümle, konuyu ya da bakış açısını değiştiren cümledir.
  • Düşünceyi geliştirme yolları: tanımlama, örneklendirme, karşılaştırma, tanık gösterme, sayısal veri, benzetme.
  • Önce soru kökünü oku; “değinilmemiştir” gibi olumsuz kökleri işaretle.

Konu nedir?

Genel Yetenek Türkçe bölümünün en geniş kısmını paragraf soruları oluşturur. Kısa bir metni okuyup ana düşünceyi, metinde değinilen ya da değinilmeyen bilgiyi, paragrafın yapısını ve yazarın düşünceyi hangi yolla geliştirdiğini bulman istenir. Bilgi birikiminden çok okuma alışkanlığı ve hız ölçülür; düzenli çalışmanın en açık karşılık verdiği başlık budur. KPSS'de genelde şöyle sorulur: aynı metne iki soru bağlanır, biri ana düşünceyi, öteki bir ayrıntıyı ya da çıkarımı ister.

Bilmen gerekenler

  • Ana düşünce: Yazarın okura asıl vermek istediği mesajdır; çoğunlukla giriş ya da sonuç cümlesinde yoğunlaşır. Ana düşünce şıkkı, paragrafın bütününü kapsamalı; ne bir ayrıntıyı ne de paragrafın dışına taşan bir genellemeyi anlatmalıdır.
  • Yardımcı düşünce: Ana düşünceyi destekleyen ayrıntılardır. "Değinilmemiştir" sorularında her şıkkı metinde tek tek ara.
  • Paragraf yapısı: Giriş cümlesi bağlaçla ("Bu nedenle, Ama") ya da gönderme sözcüğüyle ("Bu, Onlar") başlamaz. Akışı bozan cümle, konuyu ya da bakış açısını değiştiren cümledir. İkiye bölme sorusunda konu ya da yön değişikliğini ara.
  • Düşünceyi geliştirme yolları: Tanımlama ("… denir"), örneklendirme, karşılaştırma, tanık gösterme (bir uzmanın sözüne başvurma), sayısal verilerden yararlanma ve benzetme.
  • Paragraf tamamlama ve sıralama: Boşluğun öncesi ve sonrası ile anlamca ve dil bilgisi bakımından uyumlu cümleyi seç. Sıralamada önce giriş cümlesini, sonra gönderme sözcüklerinin bağladığı çiftleri bul.
  • Karma paragraf: Tek metne birden çok soru bağlanabilir; metni bir kez dikkatli oku, sonra sorulara dön.

Sık yapılan hatalar

  • Metindeki çarpıcı bir ayrıntıyı ana düşünce sanmak.
  • Doğru ama paragrafta söylenmemiş bilgiyi işaretlemek.
  • Olumsuz soru kökünü ("değinilmemiştir, çıkarılamaz") gözden kaçırmak.
  • Süreyi hesaplamadan tek bir paragrafa takılıp kalmak.

Nasıl çalışmalı?

Paragraf hızı bir haftada değil, haftalar içinde gelişir; bu yüzden az ama her gün çalış. Mesai sonrası 25 dakika ayır ve 15–20 paragraf sorusunu süre tutarak çöz. Yanlış yaptığın her soruda paragrafın ana düşüncesini kendi cümlenle tek satıra yaz, sonra doğru şıkla karşılaştır; aradaki farkı görmek, bir sonraki soruda çeldiriciyi tanımanı sağlar. Hafta sonu bir deneme bölümünü baştan sona çözüp soru başına düşen süreni ölç. Gün içinde okuduğun uzun bir haberi de "yazar burada ne demek istiyor?" diye tek cümleyle özetlemeyi dene.

Çözümlü örnek soru

Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.

Bir kenti tanımak için yalnızca ünlü meydanlarını ve müzelerini gezmek yetmez. Asıl kent, sabah erkenden açılan fırınlarda, pazar yerlerindeki pazarlıklarda, durakta birbirine yol tarif eden insanlarda saklıdır. Rehber kitapların önerdiği rotalar bize kentin vitrinini gösterir; kentin karakteri ise orada yaşayanların sıradan alışkanlıklarında ortaya çıkar. Bu paragrafta asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Kendini dene

Paragrafla ilgili doğru olan her bilgi “çıkarılabilir” sorusunun cevabı olabilir.

Bir uzmanın sözüne başvurmak, düşünceyi geliştirme yollarından tanık göstermedir.

“Bu yüzden” ile başlayan bir cümle paragrafın giriş cümlesi olabilir.

Bu konudan daha fazla soru çöz

Soru havuzunda Paragraf soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.

Sık sorulanlar

Paragraf sorularında soru kökünü önce mi okumalıyım?

Evet. Ne arayacağını bilmek (ana düşünce mi, değinilmeyen bilgi mi) metni amaçlı okumanı sağlar ve zaman kazandırır. Olumsuz kökleri ayrıca işaretle.

Paragraf konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?

modepick planında bu konu 6 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.