Erken üyelik açık: ilk planın ücretsiz · 2 dakikada gün gün planın hazır.Hemen başla

KPSS Tarih · konu anlatımı

Osmanlı Devleti Siyasi Tarihi

Uç beylikten Mondros'a Osmanlı siyasi tarihi: savaşlar, antlaşmaların sonuçları ve ıslahatlar; on tarihlik iskelet ve çözümlü kronoloji sorusu.

Bir bakışta

  • Ankara Savaşı (1402) Fetret Devri'ni başlattı.
  • Zitvatorok'un (1606) önemi Avusturya ile diplomatik eşitliktir.
  • Karlofça (1699) ilk büyük toprak kaybıdır; Osmanlı savunmaya geçer.
  • Küçük Kaynarca (1774): Kırım bağımsız oldu, Rusya Ortodokslar üzerinde hak iddia edebilir hâle geldi.
  • Berlin (1878), Ayastefanos'un Rusya lehine getirdiklerini sınırladı.

Konu nedir?

Bir uç beyliğinin altı yüzyıllık bir devlete dönüşmesi ve I. Dünya Savaşı'nın sonunda çözülmesi. Tarih testinin en geniş ünitelerinden biridir, ama soru tipleri sınırlıdır: kronoloji, bir antlaşmanın sonucu ve bir ıslahatın amacı. Örneğin "Karlofça'nın önemi nedir?" sorusunun beklenen cevabı tek cümledir: Osmanlı'nın ilk büyük toprak kaybı ve savunmaya geçiş.

Bilmen gerekenler

Kuruluş ve yükselme

  • Koyunhisar (1302) Bizans'la ilk savaş; Bursa'nın fethi (1326) ve Maltepe (1329).
  • Orhan Bey döneminde Rumeli'ye geçiş; Sırpsındığı (1364), I. Kosova (1389), Niğbolu (1396).
  • Ankara Savaşı (1402): Timur'a yenilgi ve Fetret Devri.
  • Varna (1444), II. Kosova (1448) ve İstanbul'un fethi (1453).
  • Çaldıran (1514), Mercidabık (1516) ve Ridaniye (1517); halifelik Osmanlı'ya geçti. Mohaç (1526) ve Preveze (1538).

Duraklama ve gerileme

  • Zitvatorok (1606): Avusturya ile diplomatik eşitlik kabul edildi.
  • Kasr-ı Şirin (1639): İran sınırı büyük ölçüde belirlendi.
  • Karlofça (1699): İlk büyük toprak kaybı; Osmanlı savunmaya geçti.
  • Pasarofça (1718) ile Lale Devri başladı; Belgrad (1739) ile bazı topraklar geri alındı.
  • Küçük Kaynarca (1774): Kırım bağımsız oldu; Rusya, Osmanlı'daki Ortodokslar üzerinde hak iddia edebilecek konuma geldi.

Dağılma dönemi ve ıslahatlar

  • Sened-i İttifak (1808), Tanzimat Fermanı (1839), gayrimüslimlere yönelik hakları genişleten Islahat Fermanı (1856) ve aynı yıl Paris Antlaşması.
  • I. Meşrutiyet ve Kanun-i Esasi (1876); 93 Harbi'nin ardından Ayastefanos ve onun yerini alan Berlin Antlaşması (1878).

20. yüzyılda Osmanlı

  • II. Meşrutiyet (1908) ve 31 Mart Olayı (1909).
  • Trablusgarp Savaşı (1911–1912) ve Uşi Antlaşması; Balkan Savaşları (1912–1913).
  • I. Dünya Savaşı (1914–1918): Çanakkale, Kafkas, Kanal, Irak, Suriye-Filistin ve Hicaz-Yemen cepheleri ile müttefiklere yardım için açılan cepheler. Osmanlı Mondros Ateşkes Antlaşması (30 Ekim 1918) ile savaştan çekildi.

Sık yapılan hatalar

  • Zitvatorok'u bir toprak kaybı antlaşması sanmak. Önemi, Avusturya ile diplomatik eşitliğin kabul edilmesidir.
  • Tanzimat ile Islahat Fermanı'nı karıştırmak. Islahat Fermanı özellikle gayrimüslimlere yönelik düzenlemeler içerir.
  • Ayastefanos ile Berlin'i karıştırmak. Berlin Antlaşması, Ayastefanos'un Rusya lehine getirdiği kazanımları sınırladı.

Nasıl çalışmalı?

Önce zaman çizelgesindeki on tarihi kesin bil; bunlar iskelettir. Kalan olayları bu iskeletin aralarına yerleştir. Bir kronoloji sorusunda beş olaydan ikisinin yılını kesin biliyorsan diğerlerini çoğu zaman bu ikisine göre sıralayabilirsin. Antlaşmalar için bir defter sayfasını ikiye böl: solda antlaşma, sağda tek cümlelik sonucu. Bu sayfaya işe giderken ya da öğle arasında beş dakika bakmak, uzun ve seyrek oturumlardan daha çok işe yarar.

Zaman çizelgesi

  1. 1299Osmanlı Beyliği kuruldu (geleneksel kabul).
  2. 1402Ankara Savaşı; Fetret Devri başladı.
  3. 1453İstanbul'un fethi.
  4. 1517Ridaniye Savaşı; halifelik Osmanlı'ya geçti.
  5. 1699Karlofça Antlaşması; ilk büyük toprak kaybı.
  6. 1774Küçük Kaynarca Antlaşması; Kırım bağımsız oldu.
  7. 1839Tanzimat Fermanı ilan edildi.
  8. 1876Kanun-i Esasi ilan edildi; I. Meşrutiyet.
  9. 1908II. Meşrutiyet ilan edildi.
  10. 1918Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandı.

Çözümlü örnek soru

Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.

Aşağıdaki olaylar oluş sırasına göre dizildiğinde üçüncü sırada hangisi yer alır?

Kendini dene

Zitvatorok Antlaşması Osmanlı'nın ilk büyük toprak kaybıdır.

Islahat Fermanı özellikle gayrimüslimlere yönelik düzenlemeler içerir.

Pasarofça Antlaşması'ndan sonra Lale Devri başladı.

Bu konudan daha fazla soru çöz

Soru havuzunda Osmanlı Devleti Siyasi Tarihi soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.

Sık sorulanlar

Osmanlı siyasi tarihinde bütün tarihleri ezberlemem gerekir mi?

Hayır. Dönemleri ayıran tarihleri (1453, 1699, 1774, 1839, 1876, 1908) kesin bil; diğer olayları bu tarihlerin önüne ya da arkasına yerleştirebilmen çoğu kronoloji sorusu için yeterlidir.

Osmanlı Devleti Siyasi Tarihi konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?

modepick planında bu konu 4 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.