Bir bakışta
- Altı ilke 1931'de CHF programına, 1937'de anayasaya girdi.
- Halkçılık: ayrıcalık yok, kanun önünde eşitlik. Aşarın kaldırılması tipik örnektir.
- Devletçilik karma bir modeldir; özel girişim de desteklenir.
- Kabotaj Kanunu ekonomik bağımsızlığı güçlendirdiği için milliyetçilikle ilişkilendirilir.
- İnkılapçılık hem yapılanları korumayı hem yenileşmeyi sürdürmeyi içerir.
Konu nedir?
Saltanatın kaldırılmasını, Soyadı Kanunu'nu ya da Kabotaj Kanunu'nu inkılaplar ünitesinde öğrendin; bu ünitede soru, onların arkasındaki düşünceyi sorar. Altı ilke 1931'de Cumhuriyet Halk Fırkası programına, 1937'de anayasaya girdi. KPSS'de en sık rastlanan kalıp şudur: "Aşağıdaki inkılaplardan hangisi öncelikle halkçılık ilkesiyle ilgilidir?"
Bilmen gerekenler
Altı ilke
- Cumhuriyetçilik: Millî egemenliğe dayanan, yöneticilerin seçimle belirlendiği yönetim anlayışı.
- Milliyetçilik: Ortak tarih, dil ve kültüre dayanan, birleştirici ve tam bağımsızlığı esas alan anlayış.
- Halkçılık: Sınıf ayrıcalıklarının reddi ve kanun önünde eşitlik.
- Devletçilik: Özel sermayenin yetersiz kaldığı alanlarda devletin ekonomiye doğrudan katılması.
- Laiklik: Din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılması, din ve vicdan özgürlüğünün güvence altına alınması.
- İnkılapçılık: Yapılan inkılapların korunması ve çağın gereklerine göre yenileşmenin sürdürülmesi.
Her ilkenin tipik örnekleri aşağıdaki tabloda. Sınavda en çok kullanılan örnekler bunlardır; soru kökünde başka bir inkılap geçse bile aynı mantıkla eşleştirebilirsin.
Bütünleyici ilkeler
- Millî egemenlik, millî bağımsızlık, millî birlik ve beraberlik, yurtta sulh cihanda sulh, çağdaşlaşma, bilimsellik ve akılcılık, insan ve insanlık sevgisi.
- Bütünleyici ilkeler altı temel ilkeyi destekler ve bunların uygulamadaki amacını açıklar.
Sık yapılan hatalar
- Bir inkılabı tek bir ilkeyle sınırlı sanmak. Türk Medeni Kanunu hem laiklik hem halkçılıkla ilişkilidir; soruda "öncelikle" ya da "doğrudan" ifadesi varsa en belirgin ilkeyi seç.
- Devletçiliği özel sektörü tamamen dışlayan bir model sanmak. Özel girişimi de destekleyen karma bir anlayıştır.
- İnkılapçılığı yalnızca geçmişte yapılmış değişiklikler olarak düşünmek; süreklilik vurgusu taşır.
Nasıl çalışmalı?
Tabloyu kapat, inkılaplar ünitesinden rastgele beş madde seç ve her birini bir ilkeyle eşleştir; neden o ilke olduğunu bir cümleyle söyle. Takıldığın maddeleri işaretle ve ertesi gün yalnız onlara dön. Birden çok ilkeye uyan maddelerde soru kökündeki "öncelikle" kelimesini ara ve inkılabın en belirgin amacını düşün: aşarın kaldırılması köylünün yükünü hafifletir, bu yüzden önce halkçılık akla gelir. Bu alıştırma günde on dakikayı geçmez.
Altı ilke ve tipik örnekler
| İlke | Özü | Tipik örnekler |
|---|---|---|
| Cumhuriyetçilik | Egemenlik milletindir, yöneticiler seçimle gelir. | Saltanatın kaldırılması, cumhuriyetin ilanı, çok partili hayat denemeleri |
| Milliyetçilik | Ortak tarih, dil ve kültüre dayanan, tam bağımsızlığı esas alan birlik. | Kapitülasyonların kaldırılması, Kabotaj Kanunu, Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu |
| Halkçılık | Sınıf ayrıcalığı yoktur, herkes kanun önünde eşittir. | Aşarın kaldırılması, Soyadı Kanunu, lakap ve unvanların kaldırılması, kadınlara siyasi haklar |
| Devletçilik | Özel sermayenin yetmediği alanda devlet ekonomiye girer. | I. Beş Yıllık Sanayi Planı, Sümerbank, Etibank |
| Laiklik | Din ve devlet işleri ayrıdır; din ve vicdan özgürlüğü güvencededir. | Halifeliğin kaldırılması, Tevhid-i Tedrisat, Türk Medeni Kanunu |
| İnkılapçılık | Yapılanlar korunur, yenileşme sürdürülür. | Tek bir inkılaba bağlanmaz; bütün inkılapların korunmasını kapsar |
Çözümlü örnek soru
Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.
Kabotaj Kanunu ile Türk limanları arasında yük ve yolcu taşıma hakkının yalnızca Türk gemilerine verilmesi, öncelikle hangi Atatürk ilkesiyle ilgilidir?
Cevap C. Kabotaj Kanunu, yabancıların Türk karasularındaki ticari ayrıcalıklarına son vererek ekonomik bağımsızlığı güçlendirdi. Tam bağımsızlık milliyetçilik ilkesinin temel unsuru olduğu için doğru cevap milliyetçiliktir.
Kendini dene
Devletçilik ilkesi özel sektörü tamamen dışlar.
Aşar vergisinin kaldırılması öncelikle halkçılık ilkesiyle ilişkilendirilir.
Bütünleyici ilkeler altı temel ilkeden bağımsız, ayrı bir program oluşturur.
Bu konudan daha fazla soru çöz
Soru havuzunda Atatürk İlkeleri soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.
Sık sorulanlar
Bir inkılap birden çok ilkeyle ilişkiliyse hangisini seçmeliyim?
Soru kökündeki "öncelikle", "doğrudan" gibi ifadelere bak ve inkılabın en belirgin amacını düşün. Örneğin aşar vergisinin kaldırılması köylünün yükünü hafifletmeyi amaçladığından öncelikle halkçılıkla ilişkilendirilir.
Atatürk İlkeleri konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?
modepick planında bu konu 1 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.