Bir bakışta
- |AB| = √((x₂ − x₁)² + (y₂ − y₁)²); orta nokta koordinatların ortalamasıdır.
- Eğim m = (y₂ − y₁) / (x₂ − x₁); ax + by + c = 0 doğrusunun eğimi −a / b.
- Paralel doğruların eğimleri eşit, dik doğruların eğimleri çarpımı −1'dir.
- Noktanın doğruya uzaklığı |ax₀ + by₀ + c| / √(a² + b²).
- Üçgenin ağırlık merkezi, üç köşenin koordinatlarının ortalamasıdır.
Konu nedir?
Şekli koordinat düzlemine koyduğunda geometri cebire dönüşür: uzunluk bir kök, eğim bir kesir, doğru bir denklem olur. Cetvel ve pergel yerine hesap yaparsın. Şekilli bir soru karışık göründüğünde bir köşeyi orijine yerleştirip koordinatlarla ilerlemek çoğu zaman en sağlam çıkış yoludur.
Bilmen gerekenler
- İki nokta arası uzaklık: A(x₁, y₁) ve B(x₂, y₂) için |AB| = √((x₂ − x₁)² + (y₂ − y₁)²).
- Orta nokta ve alan: [AB]'nin orta noktası ((x₁ + x₂) / 2, (y₁ + y₂) / 2). Üçgenin ağırlık merkezi, üç köşenin koordinatlarının ortalamasıdır. Köşeleri bilinen üçgenin alanı (1/2) · |x₁(y₂ − y₃) + x₂(y₃ − y₁) + x₃(y₁ − y₂)|.
- Eğim: m = (y₂ − y₁) / (x₂ − x₁). Eğim, doğrunun x ekseninin pozitif yönüyle yaptığı açının tanjantıdır. ax + by + c = 0 doğrusunun eğimi −a / b.
- Doğru denklemi: Eğimi m olan ve (x₁, y₁) noktasından geçen doğru: y − y₁ = m(x − x₁). Eksenleri (a, 0) ve (0, b) noktalarında kesen doğru: x/a + y/b = 1.
- Doğruların durumu: Paralel doğruların eğimleri eşittir; dik doğruların eğimleri çarpımı −1'dir (eksenlere paralel doğrular hariç).
- Noktanın doğruya uzaklığı: (x₀, y₀) noktasının ax + by + c = 0 doğrusuna uzaklığı |ax₀ + by₀ + c| / √(a² + b²). Paralel iki doğru ax + by + c₁ = 0 ve ax + by + c₂ = 0 arasındaki uzaklık |c₁ − c₂| / √(a² + b²).
Sık yapılan hatalar
- Eğim hesabında pay ile paydayı farklı noktalardan başlatmak. Payda y₂ − y₁ yazdıysan paydada da x₂ − x₁ olmalı; sırayı karıştırmak işareti ters çevirir.
- ax + by + c = 0 doğrusunun eğimini a / b ya da −b / a almak. 2x − y + 7 = 0 için eğim −2 / (−1) = 2'dir.
- Paralel doğrular arası uzaklık formülünü katsayıları eşitlemeden uygulamak. 2x + 4y + 1 = 0 ile x + 2y + 3 = 0 için önce ikinci denklemi 2 ile çarp.
Nasıl çalışmalı?
Noktaları kareli kâğıtta ya da en azından kabaca bir eksen çiftinin üstüne yerleştir. Bulduğun sonuç şekille çelişiyorsa, örneğin aşağı inen bir doğruya pozitif eğim çıktıysa, hatayı daha cevabı işaretlemeden yakalarsın. Eğim, doğru denklemi ve uzaklık formüllerini her gün birkaç soruyla tekrar et. Çemberin analitiği ve dönüşüm geometrisi bu formüllerin üzerine kurulur.
Çözümlü örnek soru
Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.
A(−1, 3) ve B(5, −1) noktalarını birleştiren doğru parçasının orta noktasından geçen ve 2x − y + 7 = 0 doğrusuna paralel olan doğrunun y eksenini kestiği noktanın ordinatı kaçtır?
Cevap B. Orta nokta ((−1 + 5) / 2, (3 − 1) / 2) = (2, 1). 2x − y + 7 = 0 doğrusunun eğimi −2 / (−1) = 2; paralel doğrunun eğimi de 2. Denklem y − 1 = 2(x − 2), yani y = 2x − 3. y eksenini kestiği yerde x = 0, buradan y = −3.
Kendini dene
3x + 2y − 6 = 0 doğrusunun eğimi 3/2'dir.
Eğimi 2 olan bir doğruya dik olan doğrunun eğimi −1/2'dir.
(0, 0) noktasının 3x + 4y − 10 = 0 doğrusuna uzaklığı 2 birimdir.
Bu konudan daha fazla soru çöz
Soru havuzunda Noktanın ve Doğrunun Analitiği soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.
Sık sorulanlar
Dikey bir doğrunun eğimi kaçtır?
x = k biçimindeki dikey doğruların eğimi tanımsızdır; yatay (y = k) doğruların eğimi 0'dır. Bu yüzden eğimler çarpımı −1 kuralı eksenlere paralel doğrularda kullanılmaz.
Noktanın ve Doğrunun Analitiği konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?
modepick planında bu konu 5 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.