Bir bakışta
- İç açıortay teoremi: |BD| / |DC| = |AB| / |AC|.
- Açıortay üzerindeki her nokta açının iki koluna eşit uzaklıktadır.
- Ağırlık merkezi G, her kenarortayı köşeden itibaren 2 : 1 oranında böler.
- Üç kenarortay üçgeni altı eş alanlı parçaya ayırır.
- Kenarortay uzunluğu: 4 · Va² = 2(b² + c²) − a².
Konu nedir?
Adları birbirine benzeyen iki doğru parçası, iki ayrı iş. Açıortay bir açıyı iki eş parçaya böler; kenarortay bir köşeyi karşı kenarın orta noktasına bağlar. Öğrenciler adları karıştırınca özelliklerini de karıştırır. Kısaca hatırlamak için: açıortay sana bir oran, kenarortay ise bir orta nokta ve 2 : 1 bilgisi verir.
Bilmen gerekenler
- İç açıortay teoremi: △ABC'de A'nın iç açıortayı [BC]'yi D'de kesiyorsa |BD| / |DC| = |AB| / |AC|. Açıortay karşı kenarı, komşu kenarların oranında böler.
- Dış açıortay teoremi: A'nın dış açıortayı BC doğrusunu E'de kesiyorsa |EB| / |EC| = |AB| / |AC|.
- Açıortay uzunluğu: |AD|² = |AB| · |AC| − |BD| · |DC|.
- Açıortay üzerindeki nokta açının iki koluna eşit uzaklıktadır. İç açıortayların kesişim noktası iç teğet çemberin merkezidir.
- Kenarortay ve ağırlık merkezi: Üç kenarortay ağırlık merkezi G'de kesişir. G her kenarortayı köşeden itibaren 2 : 1 oranında böler.
- Kenarortaylar üçgeni altı eş alanlı parçaya böler; tek bir kenarortay bile üçgeni iki eş alana ayırır.
- Kenarortay uzunluğu: a kenarına ait kenarortay için 4 · Va² = 2(b² + c²) − a².
- Dik üçgende hipotenüse ait kenarortay hipotenüsün yarısıdır.
Sık yapılan hatalar
- Açıortay teoreminde oranı ters kurmak. B'ye yakın parça [BD], B'nin bulunduğu kenar [AB] ile eşleşir; |AB| = 6 ve |AC| = 9 ise kısa parça B tarafındadır.
- Ağırlık merkezinde 2 : 1 oranını ters yazmak. Uzun parça köşe tarafındadır: kenarortay 12 ise |AG| = 8, |GD| = 4.
- Açıortayın karşı kenarı da ikiye böldüğünü sanmak. Sınıfta en sık duyduğum yanlış budur; parçalar yalnız iki komşu kenar eşitse, yani ikizkenar üçgende eşit olur.
Nasıl çalışmalı?
Açıortay sorusunda kaleme sarılmadan önce iki şeyi belirle: hangi köşenin açıortayı ve iç mi dış mı. Sonra oranı kenar adlarıyla yaz, sayıları en son yerleştir. Kenarortay sorusunda ağırlık merkezini işaretleyip parçalara hemen 2k ve k de. İki teoremin mantığını da bir kez alan oranlarıyla kendin göster: ABD ve ADC üçgenlerinin yüksekliği ortak olduğundan alanları |BD| : |DC| oranındadır. Mantığını bildiğin kuralı sınavda ters kurman zorlaşır.
Açıortay ile kenarortay yan yana
| Özellik | Açıortay (A köşesinden) | Kenarortay (A köşesinden) |
|---|---|---|
| Tanım | A açısını iki eş açıya böler | A'yı [BC]'nin orta noktasına bağlar |
| [BC] kenarını | |AB| : |AC| oranında böler | İki eş parçaya böler |
| Oluşan iki üçgenin alanları | |AB| : |AC| oranındadır | Eşittir |
| Üçünün kesişim noktası | İç teğet çemberin merkezi | Ağırlık merkezi G (2 : 1) |
| Uzunluk | |AD|² = |AB| · |AC| − |BD| · |DC| | 4 · Va² = 2(b² + c²) − a² |
Çözümlü örnek soru
Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.
Bir ABC üçgeninde |AB| = 6 cm, |AC| = 9 cm ve |BC| = 10 cm'dir. A köşesindeki iç açıortay [BC] kenarını D noktasında kesmektedir. Buna göre |BD| kaç cm'dir?
Cevap B. İç açıortay teoremiyle |BD| / |DC| = |AB| / |AC| = 6 / 9 = 2 / 3. Parçalara |BD| = 2k ve |DC| = 3k de; toplamları 5k = 10, yani k = 2. Buradan |BD| = 4 cm. Açıortayın kenarı ikiye böldüğünü sanan öğrenci 5 şıkkına gider.
Kendini dene
İç açıortay, karşı kenarı her zaman iki eş parçaya böler.
Kenarortayı 12 cm olan üçgende ağırlık merkezinin o köşeye uzaklığı 8 cm'dir.
Tek bir kenarortay üçgeni iki eş alanlı üçgene ayırır.
Bu konudan daha fazla soru çöz
Soru havuzunda Açıortay ve Kenarortay soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.
Sık sorulanlar
Ağırlık merkezi ile iç teğet çemberin merkezi aynı nokta mı?
Genel olarak hayır. Ağırlık merkezi kenarortayların, iç teğet çemberin merkezi açıortayların kesişimidir. İkisi yalnız eşkenar üçgende aynı noktaya düşer.
Açıortay ve Kenarortay konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?
modepick planında bu konu 3 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.