Erken üyelik açık: ilk planın ücretsiz · 2 dakikada gün gün planın hazır.Hemen başla

KPSS Vatandaşlık · konu anlatımı

Uluslararası Örgütler

BM ve organları, NATO, AB ile Avrupa Konseyi farkı, Türkiye'nin üye olduğu örgütler ve merkezleri; kuruluş–merkez–Türkiye tablosuyla hazırlık.

Bir bakışta

  • BM 1945'te kuruldu; merkezi New York. Türkiye kurucu üyedir.
  • Güvenlik Konseyi: beş daimi üye veto hakkına sahip, on geçici üye iki yıllığına seçilir.
  • Türkiye 1952'de Yunanistan ile birlikte NATO'ya üye oldu.
  • Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Strazburg'daki Avrupa Konseyi'ne bağlıdır.
  • Türkiye–AB: 1963 Ankara Antlaşması, 1996 Gümrük Birliği, 1999 adaylık, 2005 müzakereler.
  • Türkiye OPEC'in üyesi değildir.

Konu nedir?

Strazburg'daki Avrupa Konseyi ile Brüksel'deki Avrupa Birliği; Lahey'deki Uluslararası Adalet Divanı ile Strazburg'daki Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi. Bu ünitenin zorluğu birbirine benzeyen adlardan gelir. Konu, devletlerin ortak amaçlarla kurduğu örgütlerin yapısını ve Türkiye'nin bu örgütlerle ilişkisini kapsar. Sorular genellikle kuruluş amacını, merkezi ya da Türkiye'nin üyelik durumunu sorar.

Bilmen gerekenler

Birleşmiş Milletler (BM)

  • 1945'te kuruldu; merkezi New York'tadır. Türkiye kurucu üyeler arasındadır.
  • Organlar: Bütün üyelerin temsil edildiği Genel Kurul; Güvenlik Konseyi (ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa'dan oluşan beş daimi üye veto hakkına sahiptir, on geçici üye iki yıllığına seçilir); Ekonomik ve Sosyal Konsey; Lahey'deki Uluslararası Adalet Divanı ve Sekretarya.
  • Bağlı kuruluşlar: UNESCO (eğitim, bilim ve kültür; Paris), UNICEF (çocuklar), Dünya Sağlık Örgütü (Cenevre), FAO (gıda ve tarım; Roma) ve Uluslararası Çalışma Örgütü (Cenevre).

NATO

  • 1949'da kurulan kolektif savunma örgütüdür; merkezi Brüksel'dedir. Türkiye 1952'de Yunanistan ile birlikte üye oldu.
  • Üyelerden birine yapılan silahlı saldırı, hepsine yapılmış sayılır.

Avrupa Birliği ve Avrupa Konseyi

  • AB'nin temelinde 1951'de kurulan Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu ile 1957 Roma Antlaşması'yla kurulan Avrupa Ekonomik Topluluğu vardır; 1992'de imzalanan Maastricht Antlaşması ile Avrupa Birliği adı benimsendi.
  • Türkiye–AB ilişkileri: 1963 Ankara Antlaşması (ortaklık), 1987 tam üyelik başvurusu, 1996 Gümrük Birliği, 1999 Helsinki Zirvesi'nde adaylık statüsü ve 2005'te katılım müzakerelerinin başlaması.
  • Avrupa Konseyi AB'den ayrı bir örgüttür; 1949'da kuruldu, merkezi Strazburg'dadır. Türkiye ilk üyeleri arasındadır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Avrupa Konseyi'ne bağlıdır.

Diğer örgütler

  • İslam İşbirliği Teşkilatı (merkezi Cidde), Türkiye, İran ve Pakistan'ın kurduğu Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (merkezi Tahran), Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü (merkezi İstanbul), Türk Devletleri Teşkilatı (merkezi İstanbul), Türkiye'nin kurucu üyesi olduğu OECD (merkezi Paris), G20 ve D-8.
  • Türkiye, petrol ihraç eden ülkelerin örgütü OPEC'in üyesi değildir.

Sık yapılan hatalar

  • Strazburg'daki Avrupa Konseyi'ni AB ile ya da AB'nin devlet ve hükûmet başkanlarından oluşan, Türkçede benzer adla anılan zirve organıyla karıştırmak.
  • Güvenlik Konseyi'nin geçici üyelerinin de veto hakkı olduğunu sanmak.
  • Lahey'deki Uluslararası Adalet Divanı ile Strazburg'daki Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ni karıştırmak.

Nasıl çalışmalı?

Tabloyu iskelet olarak kullan, sonra her örgüt için bir "neden kuruldu?" cümlesi ekle. Benzer adlı kurumları özellikle yan yana çalış: Avrupa Konseyi–Avrupa Birliği, Uluslararası Adalet Divanı–Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi. Kısaltmaları açılımlarıyla sesli tekrar et. Güncel Bilgiler'deki kurumlar konusu aynı bilgilerin bir kısmını paylaştığı için ikisini aynı hafta çalışmak zaman kazandırır.

Başlıca örgütler

ÖrgütKuruluşMerkezTürkiye
Birleşmiş Milletler1945New YorkKurucu üye
NATO1949Brüksel1952'den beri üye
Avrupa Konseyi1949Strazburgİlk üyeleri arasında
OECD1961ParisKurucu üye
İslam İşbirliği Teşkilatı1969CiddeÜye
Avrupa Birliği1992 (Maastricht)BrükselAday ülke

Çözümlü örnek soru

Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.

BM Güvenlik Konseyi ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur? I. Beş daimi üyesi veto hakkına sahiptir. II. Geçici üyeleri iki yıllık süre için seçilir. III. Merkezi Lahey'dedir.

Kendini dene

Güvenlik Konseyi'nin geçici üyeleri de veto hakkına sahiptir.

Avrupa Konseyi, Avrupa Birliği'nin bir organıdır.

Uluslararası Adalet Divanı'nın merkezi Lahey'dedir.

Bu konudan daha fazla soru çöz

Soru havuzunda Uluslararası Örgütler soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.

Sık sorulanlar

Avrupa Konseyi ile Avrupa Birliği arasındaki fark nedir?

Avrupa Konseyi 1949'da kurulan, insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğü alanında çalışan ayrı bir örgüttür; Türkiye üyedir ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ona bağlıdır. Avrupa Birliği ise ekonomik ve siyasi bir birliktir; Türkiye aday ülkedir.

Uluslararası Örgütler konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?

modepick planında bu konu 1 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.