Bir bakışta
- "since" ve "for" genellikle present perfect ister: "She has lived here since 2019."
- "ago, last year, yesterday" bitmiş zamandır ve past simple ile kullanılır.
- By the time + past simple → ana cümlede past perfect (had + V3).
- By the time + present simple → ana cümlede future perfect (will have + V3).
- Gelecek anlamında bile when, until, as soon as sonrasında present simple gelir: "when he arrives".
Konu nedir?
YDT'de bir dil bilgisi sorusu gördüğünde ilk bakacağın yer çoğu zaman fiilin zamanıdır. Boşluk doldurma, cloze test ve cümle tamamlamada doğru şık genellikle iki ipucundan çıkar: cümledeki zaman ifadesi ("since 2015", "by the time", "two years ago") ve iki cümlecik arasındaki zaman uyumu. Cümlenin anlamını tam çözemesen bile bu iki ipucu seni çoğu zaman doğru şıkka götürür.
Bilmen gerekenler
- Present tenses: Present simple genel doğrular ve alışkanlıklar içindir ("Water boils at 100 degrees."), present continuous şu an süren ya da geçici durumlar için. Present perfect (have/has + V3) geçmişte başlayıp etkisi bugüne uzanan olayları anlatır; "since, for, already, yet, so far, recently" ile sık gelir. Present perfect continuous sürecin kendisini vurgular: "She has been waiting for two hours."
- Past tenses: Past simple geçmişte bitmiş olaylar içindir ("last year, in 2010, ago"). Past continuous geçmişte belli bir anda süren olayı anlatır: "I was reading when the phone rang." Past perfect (had + V3) geçmişteki iki olaydan önce olanı gösterir.
- Future tenses: "will" anlık karar ve tahmin, "be going to" plan ve kanıta dayalı tahmin içindir. Future continuous gelecekte belli bir anda sürecek eylemi, future perfect (will have + V3) gelecekteki bir noktadan önce tamamlanacak eylemi anlatır.
- Zaman uyumu:
- "By the time" + past simple → ana cümlede past perfect.
- "By the time" + present simple → ana cümlede future perfect.
- "since" + past simple → ana cümlede present perfect: "She has lived here since she moved to Ankara."
- Zaman bağlaçlarından (when, as soon as, before, until) sonra gelecek anlamı present simple ile verilir: "I'll call you when I get home."
- Stative verbs: know, believe, belong, own, seem gibi durum fiilleri genellikle continuous biçimde kullanılmaz: "I know the answer" denir, "I am knowing" denmez.
Sık yapılan hatalar
YDT'de en çok past simple ile present perfect karışır. "I have seen him yesterday" yanlıştır; "yesterday" bitmiş bir zamanı gösterdiği için "I saw him yesterday" gerekir.
- "When he will arrive" gibi zaman bağlacından sonra "will" kullanmak.
- İki geçmiş olaydan önce olanı past simple ile bırakmak. Önce olan eylem past perfect alır: "When we got there, the train had left."
- Yalnız boşluğun yanındaki kelimeye bakmak. "By the time" cümlenin başında, boşluk ise sonunda olabilir.
Nasıl çalışmalı?
Zaman ifadelerini iki sütunlu bir kâğıda yaz: solda ifade ("since, for, so far", "ago, last week, in 2010", "by the time + past"), sağda gerektirdiği zaman. Soru çözerken önce bu ifadelerin altını çiz, sonra öbür cümleciğin fiiline bak; şıkları ancak bundan sonra oku. Yanlış yaptığın bir soruyu yanlış defterine yazarken hangi ipucunu kaçırdığını da kısaca not et ("since'i görmedim" gibi). Birkaç hafta sonra hatalarının hep aynı birkaç ipucunda toplandığını görürsün; tekrarı oraya yoğunlaştır.
Zaman uyumu: yan cümlecik ve ana cümle
| Yan cümlecik | Ana cümle | Örnek |
|---|---|---|
| By the time + past simple | Past perfect | By the time I arrived, they had left. |
| By the time + present simple | Future perfect | By the time you arrive, we will have finished. |
| Since + past simple | Present perfect | She has worked here since she graduated. |
| When / as soon as + present simple (gelecek) | will + V1 | I will call you as soon as I get home. |
| When + past simple (araya giren olay) | Past continuous (süren eylem) | I was reading when the phone rang. |
Çözümlü örnek soru
Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.
By the time the rescue team arrived at the village, the floodwaters ---- most of the houses.
Cevap C. "By the time" ile kurulan cümlecik geçmişte bir anı veriyor (arrived). Sel sularının evleri yıkması bu andan önce bitmişti; geçmişteki bir andan önce tamamlanan eylem past perfect ister, yani "had destroyed". "Will have destroyed" geleceğe, "have destroyed" ve "are destroying" bugüne bakar; "destroy" ise geçmişle hiç uyuşmaz.
Kendini dene
"I have seen him yesterday" doğru bir cümledir.
"I will call you as soon as I get home" cümlesinde "get" doğru kullanılmıştır.
"By the time we arrived, the film had started" cümlesinde past perfect yerindedir.
Bu konudan daha fazla soru çöz
Soru havuzunda Tenses (Zamanlar) soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.
Sık sorulanlar
YDT'de zaman sorularında ilk neye bakmalıyım?
Önce zaman ifadesini (since, by the time, ago, until) bul, sonra öbür cümleciğin fiiline bak. Zaman sorularının çoğu bu iki ipucunun uyumuyla çözülür; anlamı ancak iki şık arasında kaldığında devreye sokarsın.
Present perfect ile past simple'ı nasıl ayırırım?
Cümlede bitmiş bir zaman ifadesi (yesterday, in 2010, two years ago) varsa past simple seç. Zaman belirtilmemişse ya da etki bugüne uzanıyorsa (since, so far, already) present perfect uygundur.
Tenses (Zamanlar) konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?
modepick planında bu konu 6 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.