Bir bakışta
- Ana fikir sorusunda doğru şık metnin tamamını kapsar.
- Detay sorusunun cevabı metinde yazar, çoğu zaman eş anlamlı kelimelerle.
- Çıkarım sorusunda metne dayanmayan genel bilgi şıkları yanlıştır.
- Metin temkinliyse always, never, all, only gibi kesin ifadeli şıklar genellikle yanlıştır.
Konu nedir?
YDT'de süreyi en çok yiyen bölüm okuma parçalarıdır. Akademik bir konuyu anlatan bir ya da birkaç paragraf verilir ve metne dayalı sorular sorulur. Burada kelime bilgisi tek başına yetmez; uzun cümleleri çözümlemeyi ve soru tipine göre metnin doğru yerine bakmayı da bilmen gerekir. Soruların çoğunda doğru şık metindeki bir cümlenin başka kelimelerle yazılmış hâlidir.
Bilmen gerekenler
- Ana fikir ve başlık soruları: "The passage is mainly about ---", "The best title for the passage is ---". Doğru cevap metnin tamamını kapsar; yalnız bir ayrıntıyı anlatan ya da metinden daha geniş bir konuyu öne süren şıklar yanlıştır.
- Detay soruları: "According to the passage, ---". Cevap metinde açıkça yazar; şıktaki ifade metindekinin eş anlamlı biçimde yeniden yazılmış hâli olabilir.
- Çıkarım soruları: "It can be inferred from the passage that ---". Cevap metinde doğrudan yazmaz ama metindeki bilgilerden zorunlu olarak çıkar.
- Yazarın tutumu: Yazarın konuya bakışı nesnel, eleştirel, iyimser, şüpheci ya da destekleyici olabilir. Tutumu sıfat ve zarf seçimleri (unfortunately, surprisingly, remarkably) ele verir.
- Kelime anlamı ve gönderme: "The word '...' in the passage is closest in meaning to ---" ya da "'they' refers to ---" soruları bağlamdan anlam çıkarmayı ister.
- Uzun akademik parçalar: Paragrafların her birinin ana düşüncesini birkaç kelimeyle not etmek, soruya göre metnin hangi bölümüne bakacağını hızla bulmanı sağlar.
- Uç ifadelere dikkat: "always, never, all, completely, only" gibi kesin ifadeler içeren şıklar, metin bu kesinliği taşımıyorsa genellikle yanlıştır.
Sık yapılan hatalar
YDT'de en çok "genel bilgiyle doğru" şık tuzak olur. Parça uykunun hafızaya etkisini anlatıyorsa "Sleep is necessary for physical health" gibi gerçek hayatta doğru ama parçada geçmeyen bir şık cazip gelir; metne dayanmadığı için yanlıştır.
- Metni okumadan, yalnız şıklardaki tanıdık kelimelere bakarak cevap vermek.
- Metinde geçen ilginç bir ayrıntıyı ana fikir sanmak.
- Metindeki "may, might, some" gibi temkinli ifadeleri şıkta "will, always, all" gibi kesin ifadelerle eşleştirmek.
Nasıl çalışmalı?
Metne başlamadan soru köklerine kısaca göz at; ana fikir mi, ayrıntı mı, çıkarım mı sorulduğunu bilmek okurken neye dikkat edeceğini belirler. Okurken her paragrafın yanına iki üç kelimelik bir not düş ("araştırma sonucu", "eleştiri", "örnek"). Şık seçtiğinde cevabı metindeki belirli bir cümleye dayandırabilmelisin; dayandıramıyorsan o şıkkı ele. Okuma hızın için her gün kısa bir akademik metin oku (bilim haberleri, ansiklopedi maddeleri) ve haftada birkaç kez süre tutarak okuma seti çöz.
Okuma sorusu türleri
| Soru türü | Soru kökü | Doğru şık | Sık tuzak |
|---|---|---|---|
| Ana fikir / başlık | The passage is mainly about ---- | Metnin tamamını kapsar | Tek bir ayrıntı ya da metinden geniş bir konu |
| Detay | According to the passage, ---- | Metindeki bilginin eş anlamlı ifadesi | Metindeki kelimeleri içerip anlamı değiştiren şık |
| Çıkarım | It can be inferred from the passage that ---- | Metinden zorunlu olarak çıkar | Gerçek hayatta doğru ama metne dayanmayan bilgi |
| Yazarın tutumu | The author's attitude towards ... is ---- | Metindeki sıfat ve zarf seçimine uyar | Tonu abartan ya da tersine çeviren şık |
| Gönderme / kelime | The word "they" refers to ---- | Bağlamdaki karşılık | Kelimenin bağlam dışındaki ilk anlamı |
Çözümlü örnek soru
Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.
Sleep was once regarded simply as a period of rest during which the brain more or less switched off. Research over the past few decades, however, has shown that the sleeping brain is remarkably active. During deep sleep, for example, the brain appears to sort and store information gathered during the day, strengthening some memories while discarding others. This may explain why students who sleep well after studying often remember more than those who stay up all night. Researchers caution, though, that the exact mechanisms involved are still not fully understood. According to the passage, ----.
Cevap E. Parça, derin uykuda beynin bilgiyi düzenleyip depoladığını ve bunun öğrenmeye katkı sağlayabileceğini anlatıyor; "may explain" ve son cümledeki uyarı metnin temkinli olduğunu gösteriyor. E bu bilgiyi aynı temkinle ("may play") özetler. A ve B parçayla çelişir, C "still not fully understood" ifadesine ters düşer, D ise bazı anıların silindiğini söyleyen kısma ("discarding others") aykırıdır.
Kendini dene
Çıkarım sorusunda gerçek hayatta doğru olan her şık doğru cevap olabilir.
Metin "may help" diyorsa "always helps" diyen şık genellikle yanlıştır.
Ana fikir sorusunda metinde geçen en dikkat çekici ayrıntı doğru cevaptır.
Bu konudan daha fazla soru çöz
Soru havuzunda Okuma Parçaları soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.
Sık sorulanlar
Okuma parçalarında önce soruları mı okumalıyım?
Soru köklerine kısa bir göz atmak, metni neye dikkat ederek okuyacağını belirler. Şıkları ise metni anladıktan sonra ayrıntılı oku; önce şıklara dalarsan tanıdık kelimeler seni yanlış cümleye çeker.
Okuma Parçaları konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?
modepick planında bu konu 8 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.