Erken üyelik açık: ilk planın ücretsiz · 2 dakikada gün gün planın hazır.Hemen başla

KPSS Program Geliştirme, Öğretim Yöntemleri ve Sınıf Yönetimi · konu anlatımı

Program Geliştirmenin Temelleri ve Hedefler

Program türleri, örtük ve ek program, programın öğeleri, Bloom ve Krathwohl taksonomileri, tasarım yaklaşımları: KPSS program geliştirme.

Bir bakışta

  • Eğitim programı en geniştir; öğretim programı bir alanı, ders programı tek dersi kapsar.
  • Ek program planlıdır (kulüp, gezi); örtük program planlanmadan kazanılır.
  • Programın dört öğesi: hedef, içerik, eğitim durumları, değerlendirme.
  • Yenilenmiş Bloom: hatırlama, anlama, uygulama, çözümleme, değerlendirme, yaratma.
  • Duyuşsal alan (Krathwohl): alma, tepkide bulunma, değer verme, örgütleme, nitelenme.
  • Bruner'in sarmal programında konular her düzeyde derinleşerek yeniden ele alınır.

Konu nedir?

Ne öğretilecek, niçin, nasıl ve öğrenilip öğrenilmediği nasıl anlaşılacak? Program geliştirme eğitimde bu dört soruya sistemli cevap arar. Bir öğretmenin yıllık planı, okulun kulüp etkinlikleri, hatta koridorda kimsenin planlamadığı hâlde öğrenilen davranışlar programın parçasıdır. Programın türleri, dayandığı temeller, hedeflerin sınıflanması ve programın nasıl tasarlandığı burada ele alınır.

Bilmen gerekenler

  • Program türleri: Eğitim programı, öğrenene okulda ve okul dışında planlanmış etkinliklerle sağlanan öğrenme yaşantılarının bütünüdür. Öğretim programı bu programın belli bir öğretim alanını, ders programı ise tek bir dersi kapsar.
  • Programın görünümleri: Resmi program yazılı ve onaylanmış programdır. Örtük (gizli) program, planlanmadan kazanılan tutum, değer ve davranışlardır. Ek program kulüp, gezi, sosyal etkinlik gibi planlı ders dışı yaşantılardır. Dışta bırakılan (yok sayılan) program, öğretilmeyen ve öğretilmemesiyle de bir mesaj veren içeriktir.
  • Programın temelleri: Felsefi (daimicilik, esasicilik, ilerlemecilik, yeniden kurmacılık, varoluşçuluk), toplumsal-kültürel, psikolojik (öğrenme kuramları, gelişim özellikleri), tarihsel ve ekonomik temeller.
  • Programın öğeleri: Hedef, içerik, eğitim durumları (öğrenme-öğretme süreci) ve değerlendirme; bu öğeler birbirini etkileyen dinamik bir bütündür. Bu yapı Tyler'ın program geliştirme sorularına dayanır.
  • Hedef türleri: Uzak hedefler (ülkenin genel amaçları), genel hedefler (okul ya da kurum düzeyi), özel hedefler (ders düzeyinde öğrencide gözlenebilir davranışı tanımlar).
  • Bloom taksonomisi (bilişsel alan): Klasik sınıflamada bilgi, kavrama, uygulama, analiz, sentez, değerlendirme. Yenilenmiş sınıflamada (Anderson ve Krathwohl) bilişsel süreçler hatırlama, anlama, uygulama, çözümleme, değerlendirme, yaratma; bilgi boyutu ise olgusal, kavramsal, işlemsel ve üst bilişsel bilgidir.
  • Duyuşsal alan (Krathwohl): Alma, tepkide bulunma, değer verme, örgütleme, nitelenme (kişilik hâline getirme).
  • Program tasarım yaklaşımları: Konu merkezli (konu, disiplin, geniş alanlar, süreç tasarımları), öğrenen merkezli (çocuk ya da etkinlik merkezli, yaşantı merkezli, romantik, hümanistik), problem merkezli (yaşam durumları, çekirdek, sosyal problemler ve yeniden yapılanma). Bruner'in sarmal programı, konuların her düzeyde derinleşerek yeniden ele alınmasıdır.

Sık yapılan hatalar

KPSS'de en çok örtük program ile ek program karıştırılır. Kulüp çalışması ve gezi planlıdır, yani ek programdır. Öğretmenin söz hakkını hep aynı öğrencilere vermesinden sınıfın çıkardığı mesaj ise kimse planlamadan öğrenilir; bu örtük programdır.

  • Bloom'da anlama ile uygulamayı karıştırmak: kendi cümlesiyle açıklamak anlama, öğrendiğini yeni bir duruma aktarmak uygulamadır.
  • Yenilenmiş taksonomide en üst basamağı değerlendirme sanmak; en üstte yaratma vardır.
  • Uzak hedefi özel hedefle karıştırmak: uzak hedef ülke düzeyinde ve geneldir, özel hedef sınıfta gözlenebilir davranışı tanımlar.

Nasıl çalışmalı?

Bloom basamaklarını tek bir konu üzerinden öğren. Fotosentezi seç ve altı düzeyin her biri için bir soru yaz: tanımını söyle (hatırlama), kendi cümlenle açıkla (anlama), karanlık dolaba konan saksı bitkisine ne olacağını tahmin et (uygulama) ve en üstte özgün bir deney tasarla (yaratma). Bu alıştırmadan sonra sorulardaki fiiller kendiliğinden yerine oturur. Program türleri için kendi okul yıllarını düşün: hangi davranışları hiçbir derste anlatılmadığı hâlde okulda öğrendin? Onlar örtük programdır. Tasarım yaklaşımlarını konu, öğrenen ve problem merkezli diye üç kutuya ayır ve her kutunun altına alt tasarımlarını yaz; sorular çoğunlukla bir alt tasarımın hangi kutuya ait olduğunu yoklar.

Çözümlü örnek soru

Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.

Fen bilimleri öğretmeni, enerji tasarrufu ünitesinin sonunda öğrencilerden okulları için daha önce hiç uygulanmamış, kendilerine özgü bir tasarruf kampanyası tasarlamalarını ve bunu bir ürün olarak sunmalarını istiyor. Bu etkinlik, yenilenmiş Bloom taksonomisinin bilişsel süreç boyutunda hangi basamağa karşılık gelir?

Kendini dene

Okul gezileri ve kulüp çalışmaları örtük programın parçasıdır.

Yenilenmiş Bloom taksonomisinde en üst basamak değerlendirmedir.

Özel hedefler, öğrencide gözlenebilir davranışı ders düzeyinde tanımlar.

Bu konudan daha fazla soru çöz

Soru havuzunda Program Geliştirmenin Temelleri ve Hedefler soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.

Sık sorulanlar

Klasik ve yenilenmiş Bloom taksonomisi arasındaki temel fark ne?

Yenilenmiş sınıflamada basamaklar fiille adlandırılır (hatırlama, anlama...). Sentez "yaratma" adını alıp en üste çıkar ve bilişsel süreçlerin yanına ayrı bir bilgi boyutu eklenir.

Program Geliştirmenin Temelleri ve Hedefler konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?

modepick planında bu konu 3 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.