Erken üyelik açık: ilk planın ücretsiz · 2 dakikada gün gün planın hazır.Hemen başla

KPSS Program Geliştirme, Öğretim Yöntemleri ve Sınıf Yönetimi · konu anlatımı

Öğretim İlkeleri, Strateji ve Modeller

Öğretim ilkeleri; sunuş, buluş ve araştırma-inceleme stratejileri; Carroll, Bloom ve Gagne modelleri: KPSS Eğitim Bilimleri, vaka örnekleriyle.

Bir bakışta

  • Sunuş (Ausubel) tümdengelim, buluş (Bruner) tümevarım mantığıyla ilerler.
  • Araştırma-inceleme (Dewey) bilimsel yöntemi izler ve en çok zaman isteyen stratejidir.
  • Carroll: öğrenme derecesi = ayrılan zaman / gereken zaman.
  • Bloom tam öğrenme: izleme testi ve dönüt-düzeltme olmadan sonraki üniteye geçilmez.
  • Gagne dersi dikkati çekmeden transferi sağlamaya kadar dokuz öğretim olayıyla düzenler.

Konu nedir?

Bir öğretmen derse kavramın tanımını tahtaya yazarak başlar, ötekisi önce örnek kartları dağıtır, bir başkası sınıfa çözülecek bir problem getirir. Her biri, farkında olsun ya da olmasın, bir strateji seçmiştir. Öğretim ilkeleri, öğretmenin dersi planlarken ve yürütürken uyduğu genel kurallardır. Strateji öğretimin genel yaklaşımını, model ise öğrenmeyi etkileyen değişkenleri sistemli biçimde açıklayan çerçeveyi ifade eder. Sınavda bu başlık çoğunlukla bir ders anlatımı vakası üzerinden gelir.

Bilmen gerekenler

  • Öğretim ilkeleri: Öğrenciye görelik (düzeye ve hazırbulunuşluğa uygunluk), hedefe görelik, açıklık, somuttan soyuta, kolaydan zora, bilinenden bilinmeyene, yakından uzağa (öğrencinin yakın çevresinden başlamak), etkin katılım, yaşama yakınlık (hayatilik), bütünlük, ekonomiklik ve transfer.
  • Sunuş yoluyla öğretim (Ausubel): Öğretmen merkezlidir; tümdengelim mantığıyla genelden özele ilerler. Kavram ve ilkeler önce verilir, sonra örneklenir. Ön örgütleyici yeni bilgiyle eski bilgi arasında köprü kurar. Çok sayıda bilgiyi kısa sürede anlamlı biçimde öğretmeye uygundur.
  • Buluş yoluyla öğretim (Bruner): Öğrenci örneklerden genellemeye ulaşır; tümevarım mantığı vardır. Öğretmen örnekleri ve ipuçlarını düzenler, kavramı öğrenci bulur. Merakı ve içsel güdülenmeyi destekler.
  • Araştırma-inceleme yoluyla öğretim (Dewey): Öğrenci bir problemi bilimsel yöntem basamaklarıyla çözer: problemi tanımlama, hipotez kurma, veri toplama, hipotezi sınama, sonuca varma. Öğrenci merkezlidir ve en çok zaman isteyen stratejidir.
  • Carroll'un okulda öğrenme modeli: Öğrenme derecesi, öğrenmeye ayrılan zamanın öğrenme için gereken zamana oranıdır. Gereken zamanı yetenek, öğretimden yararlanma yeteneği ve öğretimin niteliği; ayrılan zamanı sebat ve fırsat belirler.
  • Bloom'un tam öğrenme modeli: Uygun koşullar sağlanırsa öğrencilerin büyük çoğunluğu öğrenebilir. Değişkenler: bilişsel giriş davranışları, duyuşsal giriş özellikleri ve öğretim hizmetinin niteliği (ipucu, katılım, pekiştireç, dönüt-düzeltme). Ünite sonunda biçimlendirme (izleme) testleriyle eksikler belirlenir ve giderilmeden sonraki üniteye geçilmez.
  • Gagne: Öğrenme ürünlerini sözel bilgi, zihinsel beceriler, bilişsel stratejiler, tutumlar ve psikomotor beceriler olarak sınıflar. Dersi dokuz öğretim olayı ile düzenler: dikkati çekme, hedeften haberdar etme, ön öğrenmeleri hatırlatma, uyarıcı materyali sunma, öğrenciye rehberlik etme, performansı ortaya çıkarma, dönüt verme, performansı değerlendirme, kalıcılığı ve transferi sağlama.

Sık yapılan hatalar

KPSS'de en çok sunuş ile buluşun akıl yürütme yönü karıştırılır. Sunuş tümdengelimdir (tanımdan örneğe), buluş tümevarımdır (örnekten tanıma).

  • Buluş ile araştırma-incelemeyi karıştırmak: buluşta örneklerden kavrama, araştırma-incelemede problemden hipoteze ve veriye gidilir.
  • Carroll ile Bloom'u karıştırmak: zaman oranı Carroll'un, ünite sonu dönüt-düzeltme Bloom'un modelidir.
  • Yakından uzağa ilkesini bilinenden bilinmeyene ilkesiyle karıştırmak. İlki zaman ve mekân yakınlığına dayanır (önce okulun bulunduğu mahalle, sonra il); ikincisi öğrencinin var olan bilgisine.

Nasıl çalışmalı?

Üç stratejiyi aşağıdaki tablodaki gibi kısa profillere indir: kuramcı kim, akıl yürütme hangi yönde, öğretmen ne yapıyor. Vaka sorusunda tanım dersin başında veriliyorsa sunuşa, öğrenciler örneklerden genellemeye ulaşıyorsa buluşa, hipotez ve veri toplama geçiyorsa araştırma-incelemeye yönel. Modellerde vakadaki sözcüklere dikkat et: "zaman", "sebat", "fırsat" Carroll'u; "izleme testi" ve "eksikler giderilmeden geçilmez" Bloom'u gösterir. Gagne'nin dokuz öğretim olayını kendi seçtiğin bir ders planına sırasıyla yerleştir; sıralama sorularında bu plan aklına gelir.

Üç öğretim stratejisi yan yana

StratejiKuramcıAkıl yürütmeÖğretmenin rolü
Sunuş yoluylaAusubelTümdengelim (genelden özele)Kavram ve ilkeleri önce verir, ön örgütleyiciyle köprü kurar
Buluş yoluylaBrunerTümevarım (örnekten genellemeye)Örnekleri ve ipuçlarını düzenler, kavramı öğrenci bulur
Araştırma-incelemeDeweyBilimsel yöntem (problem, hipotez, veri, sonuç)Problem durumunu hazırlar, öğrenci merkezli süreci yönlendirir

Çözümlü örnek soru

Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.

Öğretmen "memeli" kavramını öğretirken tanımı vermiyor. Öğrencilere yunus, yarasa, inek ve insanla ilgili bilgi kartları dağıtıyor; öğrenciler kartlardaki ortak özellikleri karşılaştırarak memelinin tanımına kendileri ulaşıyor. Öğretmenin kullandığı öğretim stratejisi aşağıdakilerden hangisidir?

Kendini dene

Sunuş yoluyla öğretimde öğrenci örneklerden yola çıkıp tanıma kendisi ulaşır.

Carroll'a göre sebat ve fırsat, öğrenmeye ayrılan zamanı belirler.

Bloom'un tam öğrenme modelinde ünite sonundaki izleme testleri not vermek için yapılır.

Bu konudan daha fazla soru çöz

Soru havuzunda Öğretim İlkeleri, Strateji ve Modeller soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.

Sık sorulanlar

Sunuş yoluyla öğretim öğrenciyi pasif mi bırakır?

Öğretmen merkezli olsa da Ausubel'e göre öğrenci yeni bilgiyi önceki bilgileriyle ilişkilendirirken zihinsel olarak etkindir. Ön örgütleyici ve iyi seçilmiş örneklerle desteklenen bir sunuş anlamlı öğrenme sağlar.

Öğretim İlkeleri, Strateji ve Modeller konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?

modepick planında bu konu 3 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.