Bir bakışta
- Dünya Mirası Listesi'ne Türkiye'den ilk girenler (1985): İstanbul'un Tarihi Alanları, Göreme ve Kapadokya, Divriği.
- Somut olmayan miras listesi gelenekleri kapsar: Karagöz, Mevlevi Sema Töreni, Türk kahvesi, Kırkpınar, ebru.
- Nobel Edebiyat Ödülü'nü alan ilk Türk yazar Orhan Pamuk'tur.
- Altın Palmiye Cannes, Altın Ayı Berlin, Altın Aslan Venedik; Altın Portakal Antalya, Altın Koza Adana.
Konu nedir?
Güncel Bilgiler'in kültür-sanat soruları iki kaynaktan gelir: sınavdan önceki dönemde yaşanan gelişmeler ve yıllar geçse de değişmeyen kültürel bilgiler. İkinci grubu bugünden çalışabilirsin; birincisi için düzenli bir takip alışkanlığı gerekir. Ödüller, yeni yayımlanan eserler, festivaller, UNESCO listeleri ve kültürel etkinlikler bu başlığın içindedir.
Bilmen gerekenler
Kalıcı bilgiler (önceden çalışılabilir)
- UNESCO Dünya Mirası Listesi: Türkiye'den listeye ilk girenler İstanbul'un Tarihi Alanları, Göreme Millî Parkı ve Kapadokya ile Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası'dır. Hattuşa, Nemrut Dağı, Efes ve Göbeklitepe de listedeki Türkiye varlıkları arasındadır.
- UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras listesi: Yapıları değil gelenek ve uygulamaları kapsar; Karagöz, âşıklık geleneği, Mevlevi Sema Töreni, Türk kahvesi kültürü, Kırkpınar yağlı güreşleri ve ebru sanatı bu listededir.
- Edebiyat: Nobel Edebiyat Ödülü'nü alan ilk Türk yazar Orhan Pamuk'tur. Yazar–eser eşleştirmeleri ve köklü edebiyat ödülleri genel kültür sorusu olarak gelebilir.
- Ödüllerin alanı ve yeri: Altın Palmiye (Cannes), Altın Ayı (Berlin), Altın Aslan (Venedik) ile Türkiye'de Altın Portakal (Antalya) ve Altın Koza (Adana) film ödülleridir.
Güncel bilgiler (sınav dönemine göre takip edilir)
- Son bir yılda verilen ulusal ve uluslararası ödüller ile ödül alan eserler.
- UNESCO listelerine yeni eklenen varlıklar ve gelenekler.
- Yılın ya da bir dönemin özel bir adla anılması ve anma yıl dönümleri.
- Festivaller, bienaller, kitap fuarları ve kültür başkenti seçimleri.
Sık yapılan hatalar
- Yalnızca son birkaç haftanın haberlerine odaklanıp bir yıllık dönemi ihmal etmek.
- Ödülleri yalnızca adıyla ezberlemek ve hangi festivale ait olduklarını karıştırmak (Altın Palmiye ile Altın Ayı gibi).
- Somut olmayan kültürel miras listesi ile Dünya Mirası Listesi'ni karıştırmak: ilki gelenek ve uygulamaları, ikincisi yapı ve alanları kapsar.
- Kaynağı belli olmayan sosyal medya derlemelerine güvenmek.
Nasıl çalışmalı?
Çalışmayı ikiye ayır. Kalıcı bilgileri (UNESCO listeleri, film ödüllerinin verildiği şehirler, Nobel bilgisi) ilk aylarda kartlarla bitir. Güncel kısım için sınavdan yaklaşık bir yıl önce telefonunda tek bir not dosyası aç ve her gelişmeyi tek satırla yaz: kim, ne, nerede, hangi ödül. Haftada bir kez bu dosyaya göz atmak yeterlidir. Bilgiyi Kültür ve Turizm Bakanlığı ya da UNESCO Türkiye Millî Komisyonu gibi resmî kaynaklardan ve köklü haber kuruluşlarından doğrula; isimsiz derlemelerde yanlış bilgiye sık rastlanır.
Çözümlü örnek soru
Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'den UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne ilk alınan (1985) varlıklar arasında yer alır?
Cevap C. Türkiye'den listeye ilk kez 1985'te İstanbul'un Tarihi Alanları, Göreme Millî Parkı ve Kapadokya ile Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası alındı. Göbeklitepe, Efes, Ani ve Selimiye listeye çok daha sonraki yıllarda eklendi.
Kendini dene
Türk kahvesi kültürü UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndedir.
Altın Ayı, Berlin Film Festivali'nin ödülüdür.
Göbeklitepe, Türkiye'den listeye ilk alınan varlıklar arasındadır.
Bu konudan daha fazla soru çöz
Soru havuzunda Kültür, Sanat ve Edebiyat soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.
Sık sorulanlar
Güncel bilgileri ne zaman çalışmaya başlamalıyım?
Kalıcı bilgileri istediğin zaman çalışabilirsin. Güncel gelişmeler için sınavdan yaklaşık bir yıl önce düzenli not tutmaya başla ve son aylarda güvenilir bir güncel bilgiler derlemesiyle tekrar et.
Kültür, Sanat ve Edebiyat konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?
modepick planında bu konu 1 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.