Bir bakışta
- Harezmi cebirin kurucusu sayılır; algoritma kavramı onun adından gelir.
- Farabi, Aristoteles'ten sonra ikinci öğretmen (Muallim-i Sani) olarak anılır.
- İbn-i Sina'nın El-Kanun fi't-Tıb'ı Avrupa'da uzun süre tıp ders kitabı olarak okutuldu.
- Uluğ Bey ve Ali Kuşçu Semerkant rasathanesinde çalıştı.
- Aziz Sancar 2015 Nobel Kimya Ödülü'nü DNA onarımı çalışmalarıyla paylaştı.
- Cahit Arf bir matematikçidir: Arf değişmezi, Arf halkaları.
Konu nedir?
Harezmi'nin adı bugün her bilgisayarda yaşıyor: "algoritma" sözcüğü ondan geliyor. Bilim ve teknoloji başlığının bir yüzü bu tür kalıcı bilim tarihi bilgileri, diğer yüzü ise uzay çalışmaları, yeni teknolojiler, savunma sanayii projeleri ve bilim ödülleri gibi sürekli değişen gelişmelerdir. İlkini şimdiden çalışabilirsin; ikincisi sınav takvimine göre takip ister.
Bilmen gerekenler
Bilim tarihi (kalıcı)
- Harezmi: Cebirin kurucusu kabul edilir; "algoritma" kavramı onun adından gelir.
- Farabi: Felsefedeki katkıları nedeniyle Aristoteles'ten sonra "Muallim-i Sani" (ikinci öğretmen) olarak anılır.
- İbn-i Sina: Tıp alanındaki El-Kanun fi't-Tıb adlı eseri Avrupa'da uzun süre ders kitabı olarak okutuldu.
- Biruni: Astronomi, matematik ve coğrafyada çalıştı; Dünya'nın boyutlarını hesaplamaya yönelik ölçümler yaptı.
- Uluğ Bey ve Ali Kuşçu: Semerkant'taki rasathanede astronomi çalışmaları yaptılar; Ali Kuşçu daha sonra İstanbul'a gelerek medreselerde ders verdi.
- Piri Reis: 1513 tarihli dünya haritası ve denizcilik kitabı Kitab-ı Bahriye ile tanınır.
- Cahit Arf: Matematikte "Arf değişmezi" ve "Arf halkaları" kavramlarıyla bilinir.
- Aziz Sancar: DNA onarım mekanizmaları üzerine çalışmalarıyla 2015 Nobel Kimya Ödülü'nü paylaştı.
Güncel gelişmeler (takip edilir)
- Türkiye'nin uzay, savunma sanayii, enerji ve bilişim alanındaki projeleri.
- Uluslararası bilim ödülleri ve dikkat çeken bilimsel keşifler.
- Yapay zekâ, kuantum bilgisayar, nesnelerin interneti, blokzincir ve 5G gibi kavramların ne anlama geldiği.
Temel kurumlar
- TÜBİTAK (Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu) bilimsel araştırmaları destekler ve yürütür.
- Türkiye Uzay Ajansı, uzay politikalarını ve programlarını yürütmekle görevlidir.
Sık yapılan hatalar
- Benzer alanlarda çalışan bilginleri ve eserlerini karıştırmak; örneğin Harezmi ile Biruni'yi ya da Farabi ile İbn-i Sina'yı.
- Güncel bir projeyi yalnızca adıyla ezberleyip ne işe yaradığını bilmemek.
- Doğrulanmamış haberleri bilgi kaynağı olarak kullanmak.
Nasıl çalışmalı?
Bilginleri kişi, alan ve eser bilgisiyle kartlara geçir. Benzer alanda çalışanları (Farabi ile İbn-i Sina, Harezmi ile Biruni) ayrı renklerle işaretlemek, sınavda birbirine karışmalarını azaltır. Teknoloji kavramları için basit bir test uygula: kavramı bir arkadaşına tek cümleyle anlatabiliyor musun? Anlatabiliyorsan o kavrama hazırsın. Güncel gelişmeler için sınavdan önceki yılı kapsayan kısa bir not dosyası tut ve bilgiyi resmî kurumların duyurularından doğrula.
Çözümlü örnek soru
Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.
Aşağıdaki bilim insanı–çalışma alanı eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
Cevap A. Cahit Arf bir matematikçidir; Arf değişmezi ve Arf halkaları onun matematiğe katkılarıdır. Diğer eşleştirmeler doğrudur. Nobel Kimya Ödülü'nü paylaşan Türk bilim insanı Aziz Sancar'dır; çeldirici bu iki ismin karıştırılmasına dayanır.
Kendini dene
Cahit Arf Nobel Kimya Ödülü'nü almıştır.
Piri Reis'in 1513 tarihli bir dünya haritası vardır.
Algoritma kavramı İbn-i Sina'nın adından gelir.
Bu konudan daha fazla soru çöz
Soru havuzunda Bilim ve Teknoloji soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.
Sık sorulanlar
Bilim ve teknoloji sorularına hazırlanmak için teknik bilgi gerekir mi?
Hayır. Sorular genellikle bir gelişmenin adını, amacını ya da hangi kurumla ilgili olduğunu sorar. Kavramları bir cümleyle tanımlayabilmek ve bilim tarihindeki kişi–eser eşleştirmelerini bilmek yeterlidir.
Bilim ve Teknoloji konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?
modepick planında bu konu 1 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.