Konu nedir?
Bir sözcük cümlede farklı anlamlar kazanabilir. Sözcükte anlam soruları, bu anlamı cümlenin bağlamından doğru çıkarabilmeni ölçer.
Bilmen gerekenler
- Gerçek (temel) anlam: Sözcüğün akla gelen ilk anlamı: "ağır bavul".
- Yan anlam: Temel anlamla ilgili yeni bir anlam: "masanın ayağı".
- Mecaz anlam: Temel anlamdan tamamen uzaklaşan anlam: "ağır sözler" (kırıcı).
- Terim anlam: Bir bilim ya da sanat dalına özgü anlam: "açı", "dize".
- Deyim ve atasözü: Deyim bir durumu kalıplaşmış biçimde anlatır ("göz atmak"); atasözü bir öğüt ya da genel yargı bildirir.
- Eş, zıt, yakın anlam: "siyah–kara" eş, "uzun–kısa" zıt, "üzgün–kederli" yakın anlamlıdır.
Sık yapılan hatalar
- Yan anlamla mecaz anlamı karıştırmak: yan anlamda temel anlamla bağ sürer, mecazda kopar.
- Sözcüğü cümleden bağımsız değerlendirmek; anlam her zaman cümlede belirlenir.
- Deyimi atasözü sanmak: atasözü genellikle tam bir yargı cümlesidir.
Nasıl çalışmalı?
Okuduğun metinlerde mecaz kullanımları işaretle ve kendi cümlende kullan. Soru çözerken seçeneklerdeki sözcüğü "temel anlamı bu mu?" diye tek tek sına.
Çözümlü örnek soru
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ağır" sözcüğü mecaz anlamda kullanılmıştır?
Çözümü göster
Cevap C. Diğer cümlelerde "ağır" kütlesi fazla anlamında, yani gerçek anlamdadır. "Ağır sözler" ise kırıcı, incitici anlamında; temel anlamdan uzaklaştığı için mecazdır.
Sık sorulanlar
Yan anlam ile mecaz anlam nasıl ayırt edilir?
Yan anlamda temel anlamla bir benzerlik ya da ilgi sürer (masanın ayağı da taşır). Mecaz anlamda bu bağ kopar ve sözcük soyut bir anlama geçer (ağır söz).
Sözcükte Anlam konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?
modepick planında bu konu 3 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.