Erken üyelik açık: ilk planın ücretsiz · 2 dakikada gün gün planın hazır.Hemen başla

TYT Türkçe · konu anlatımı

Sözcükte Anlam

Gerçek, mecaz ve terim anlam; deyim ve atasözleri; eş, zıt ve yakın anlamlı sözcükler: TYT Türkçe sözcükte anlam konu anlatımı ve çözümlü örnek.

Konu nedir?

Bir sözcük cümlede farklı anlamlar kazanabilir. Sözcükte anlam soruları, bu anlamı cümlenin bağlamından doğru çıkarabilmeni ölçer.

Bilmen gerekenler

  • Gerçek (temel) anlam: Sözcüğün akla gelen ilk anlamı: "ağır bavul".
  • Yan anlam: Temel anlamla ilgili yeni bir anlam: "masanın ayağı".
  • Mecaz anlam: Temel anlamdan tamamen uzaklaşan anlam: "ağır sözler" (kırıcı).
  • Terim anlam: Bir bilim ya da sanat dalına özgü anlam: "açı", "dize".
  • Deyim ve atasözü: Deyim bir durumu kalıplaşmış biçimde anlatır ("göz atmak"); atasözü bir öğüt ya da genel yargı bildirir.
  • Eş, zıt, yakın anlam: "siyah–kara" eş, "uzun–kısa" zıt, "üzgün–kederli" yakın anlamlıdır.

Sık yapılan hatalar

  • Yan anlamla mecaz anlamı karıştırmak: yan anlamda temel anlamla bağ sürer, mecazda kopar.
  • Sözcüğü cümleden bağımsız değerlendirmek; anlam her zaman cümlede belirlenir.
  • Deyimi atasözü sanmak: atasözü genellikle tam bir yargı cümlesidir.

Nasıl çalışmalı?

Okuduğun metinlerde mecaz kullanımları işaretle ve kendi cümlende kullan. Soru çözerken seçeneklerdeki sözcüğü "temel anlamı bu mu?" diye tek tek sına.

Çözümlü örnek soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ağır" sözcüğü mecaz anlamda kullanılmıştır?

  1. A Masanın üstündeki kutu sandığımdan ağırdı.
  2. B Ağır yükleri asansörle yukarı taşıdılar.
  3. C Onun ağır sözleri hepimizi incitti.
  4. D Ağır çantayı omzundan indirdi.
  5. E Kamyon ağır yüklü olduğu için köprüden geçemedi.
Çözümü göster

Cevap C. Diğer cümlelerde "ağır" kütlesi fazla anlamında, yani gerçek anlamdadır. "Ağır sözler" ise kırıcı, incitici anlamında; temel anlamdan uzaklaştığı için mecazdır.

Sık sorulanlar

Yan anlam ile mecaz anlam nasıl ayırt edilir?

Yan anlamda temel anlamla bir benzerlik ya da ilgi sürer (masanın ayağı da taşır). Mecaz anlamda bu bağ kopar ve sözcük soyut bir anlama geçer (ağır söz).

Sözcükte Anlam konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?

modepick planında bu konu 3 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.