Bir bakışta
- Simple past tamamlanmış işi anlatır: invented, discovered; düzensiz fiiller: made, found, won.
- Present continuous şimdi süren işi anlatır: am / is / are + fiil -ing.
- invent: var olmayanı ortaya çıkarmak; discover: var olan ama bilinmeyeni bulmak.
- Aziz Sancar, DNA onarımı çalışmalarıyla 2015 Nobel Kimya Ödülü'nü kazandı.
- now, at the moment, these days şimdiki zamanın; ago, last year geçmiş zamanın ipucudur.
Konu nedir?
Telefonun geliştirilmesi, radyoaktivite üzerine araştırmalar, DNA onarımı çalışmalarına verilen bir Nobel ödülü... Bunlar geçmişte oldu. Bugün ise dünyanın dört bir yanındaki laboratuvarlarda yeni deneyler sürüyor. Science ünitesi bu iki zamanı birlikte kullanmayı öğretir: tamamlanmış buluşları simple past, bugün süren çalışmaları present continuous ile anlatırsın. Bilim insanları ve icatlarla ilgili kelimeler de bu ünitededir.
Bilmen gerekenler
- Geçmiş olaylar (simple past): Tamamlanmış işler için kullanılır. Düzenli fiiller -ed alır: invent, invented; discover, discovered. Düzensiz fiillerin ikinci hâlini bilmelisin: make, made; find, found; win, won. Zaman ifadeleri: in 1876, last year, two years ago.
- Şimdi süren olaylar (present continuous): "am / is / are + fiil -ing" yapısıyla kurulur: "Scientists are working on new medicines now." Zaman ifadeleri: now, at the moment, these days.
- İki zamanı karşılaştırmak: "In the past, people sent letters. Now, they are sending e-mails." Bu tür cümleler geçmiş ile bugün arasındaki farkı gösterir.
- Bilim kelimeleri: scientist (bilim insanı), experiment (deney), invention (icat), inventor (mucit), discovery (keşif), discover (keşfetmek), invent (icat etmek), laboratory (laboratuvar), research (araştırma), result (sonuç), observe (gözlemlemek).
- Bilim insanları: Alexander Graham Bell telefonun geliştirilmesindeki çalışmalarıyla, Marie Curie radyoaktivite üzerine araştırmalarıyla tanınır. Türk bilim insanı Aziz Sancar, DNA onarımı üzerine çalışmalarıyla 2015 Nobel Kimya Ödülü'nü kazandı.
- invent ve discover farkı: Daha önce var olmayan bir şeyi ortaya çıkarmak invent, var olan ama bilinmeyen bir şeyi bulmak discover ile anlatılır.
Sık yapılan hatalar
- Düzensiz fiile -ed eklemek. "finded" olmaz, "found" olur.
- invent ile discover'ı karıştırmak. Yeni bir alet icat edilir (invent); doğada zaten var olan bir şey keşfedilir (discover).
- Zaman ipuçlarını kaçırmak. Cümlede now ya da at the moment varsa şimdiki zaman gerekir.
- Kişi, ödül ve tarihleri karıştırmak. Okuma metinlerinde her bilim insanının yanına yaptığı işi ve yılı not et.
Nasıl çalışmalı?
Sık kullanılan 20 düzensiz fiilin geçmiş hâlini bir kartta topla ve her gün beşini tekrar et. Sevdiğin bir bilim insanını geçmiş zamanla beş cümlede anlat. Okuma sorularında zaman ifadelerinin altını çiz; ago ve last year geçmişi, now ve these days bugünü gösterir.
Geçmiş mi, şimdi mi?
| Özellik | Simple past | Present continuous |
|---|---|---|
| Ne anlatır? | Geçmişte tamamlanmış iş | Şu anda ya da bu günlerde süren iş |
| Yapı | Fiilin ikinci hâli (invented, made) | am / is / are + fiil -ing |
| Zaman ifadeleri | in 1876, last year, two years ago | now, at the moment, these days |
| Örnek | Aziz Sancar won the Nobel Prize in 2015. | Scientists are working on new medicines now. |
Çözümlü örnek soru
Önce kendin çöz, sonra şıkkını seç.
Read the text. Aziz Sancar is a Turkish scientist. He was born in Mardin. He studied medicine in İstanbul and later went to the USA for his research. He won the Nobel Prize in Chemistry in 2015 for his studies on DNA repair. Today, many young scientists are reading his work and doing new experiments in their laboratories. Which of the following is TRUE according to the text?
Cevap C. Metnin son cümlesi genç bilim insanlarının bugün yeni deneyler yaptığını söylüyor (are doing new experiments); bu, şimdiki zamanla anlatılan bir olaydır. Aziz Sancar Nobel Kimya Ödülü'nü kazandı ve tıp eğitimini İstanbul'da aldı. Telefonla ilgili bir bilgi ise metinde hiç yok.
Kendini dene
"find" fiilinin geçmiş hâli "finded" olur.
Daha önce var olmayan bir aleti ortaya çıkarmak "invent" ile anlatılır.
Aziz Sancar Nobel Fizik Ödülü'nü kazanmıştır.
Bu konudan daha fazla soru çöz
Soru havuzunda Science soruları seni bekliyor. Yanlışların kendiliğinden deftere düşer, plan zayıf olduğun konuyu öne alır.
Sık sorulanlar
Düzensiz fiilleri ezberlemenin kolay yolu var mı?
Benzer biçimde değişen fiilleri gruplandır: buy, bought; bring, brought; think, thought gibi. Her grubu bir cümlede kullan; tek tek ezberlemekten daha kalıcı olur.
Science konusuna ne kadar zaman ayırmalıyım?
modepick planında bu konu 1 çalışma bloğu (blok başına yaklaşık 45 dakika) olarak yer alır; zayıfsan plan bu süreyi artırır, iyi biliyorsan kısa bir yoklamayla geçer.