Yanlış defterine hangi soruları yazmalı, bir sayfada neler olmalı, ne zaman tekrar etmeli? Kâğıt ve dijital defterin artı ve eksileriyle birlikte.
Yanlış defteri, hemen her öğrencinin bir noktada başladığı ama çoğunun birkaç hafta sonra bıraktığı bir alışkanlık. Bırakılmasının en sık nedeni, defterin zamanla her yanlışın kopyalandığı, kalabalık ve hiç açılmayan bir arşive dönüşmesi. İyi tutulan bir yanlış defteri ise sınava yaklaşırken elindeki en kişisel tekrar kaynağı olur, çünkü içinde yalnızca senin hataların vardır.
Yanlış defteri neden işe yarar?
Kitaplar ve konu anlatımları herkese aynı şeyi anlatır. Yanlış defteri ise senin nerede takıldığını gösterir. Aynı tip hatayı tekrar tekrar yaptığını fark etmek, çoğu zaman o hatayı düzeltmenin ilk adımıdır. Ayrıca sınava yakın günlerde bütün kitapları yeniden gözden geçirmeye vaktin olmaz; defter, en çok ihtiyaç duyduğun noktaları bir araya toplar.
Her yanlışı yazma
Yanlış defterinde en sık yapılan hata, bütün yanlışları deftere aktarmaya çalışmak. Bu hem çok zaman alır hem de defteri kullanışsız hâle getirir. Deftere girecek soruları seçerken kendine şunu sor: "Bu soru bana bir şey öğretiyor mu?"
Deftere girmeye değer sorular genelde şunlardır:
- Yöntemini bilmediğin ya da çözümünü görünce "bunu hiç düşünmemiştim" dediğin sorular.
- Aynı konuda tekrar tekrar yanlış yaptığın soru tipleri.
- Bir tuzağa düştüğün sorular (soru kökünü yanlış okumak, bir şıkkı gözden kaçırmak gibi).
- Doğru yaptığın ama tahminle ya da emin olmadan işaretlediğin sorular.
Basit bir dikkatsizlikle yaptığın ve tekrar baktığında hemen doğrusunu gördüğün hatalar için soruyu tamamen yazman gerekmez. Bunları defterin bir köşesinde "dikkat notları" başlığı altında kısa cümlelerle tutabilirsin.
Bir sayfada neler olmalı?
Deftere aldığın her soru için şu bilgileri yazmak işini kolaylaştırır:
- Soru: Soruyu kısaca yaz ya da fotokopisini yapıştır. Uzun paragraf sorularında yalnızca kritik kısmı almak yeterli.
- Konu ve kaynak: Hangi dersin hangi konusu, hangi kitaptan ya da denemeden geldiği.
- Senin cevabın ve neden yanlış olduğu: Bu kısım çok önemli. "Yanlış yaptım" yerine "üslü sayıda negatif tabanın işaretini kaçırdım" gibi somut bir cümle yaz.
- Doğru çözüm: Çözümü kendi cümlelerinle, adım adım yaz. Çözüm kitabından aynen aktarmak yerine anladığını yazmak öğrenmeyi güçlendirir.
- Bir sonraki sefere not: Bu tip soruyla karşılaşınca neye dikkat edeceğini tek cümleyle yaz.
Sayfayı, çözüm kısmını kapatıp yalnızca soruyu görebileceğin bir düzende tutmak faydalı. Böylece tekrar ederken çözüme bakmadan önce soruyu yeniden çözmeyi deneyebilirsin.
Defteri nasıl düzenlemeli?
Ders ders ayrılmış defterler kullanmak ya da tek defterde her derse ayrı bölüm açmak, aradığını bulmanı kolaylaştırır. Konu sırasına göre dizmek mümkün değilse soruları tarih sırasıyla yazıp her sorunun başına konu etiketi koyabilirsin. Renkli kalemler ya da küçük işaretler de tekrar sırasında hangi soruyu kaç kez çözdüğünü takip etmene yardım eder. Örneğin her doğru tekrar için sorunun yanına küçük bir tik atabilirsin.
Belirli bir sayıda tik toplayan soruyu defterden "emekliye ayırabilirsin". Üç kez üst üste doğru çözdüğün bir soruyu üzerini çizerek ya da ayrı bir bölüme taşıyarak işaretlemek, defterin sürekli büyümesini engeller. Böylece her tekrar oturumunda yalnızca hâlâ seni zorlayan sorularla uğraşırsın ve tekrar süresi kısa kalır.
Ne zaman tekrar etmeli?
Yanlış defteri ancak açılırsa işe yarar. Bunun için tekrar zamanlarını önceden belirlemek gerekir:
- Haftalık: Haftada bir gün, o hafta deftere eklediğin soruları yeniden çöz.
- Aylık: Ayda bir defterin tamamına göz at. İki üç kez doğru çözdüğün soruları işaretle; bunlara artık daha seyrek bakabilirsin.
- Denemeden önce: Önemli bir denemeden önceki gün dikkat notlarını okumak, aynı tuzaklara düşmeni azaltır.
- Sınava yakın: Son haftalarda yanlış defteri, kitaplardan daha verimli bir tekrar kaynağı olur.
Bu düzen aralıklı tekrar mantığına dayanır: soruları önce sık, sonra giderek seyrek görürsün. Tekrar zamanlarını haftalık programına önceden yazarsan unutma ihtimali azalır. Programını kurarken tekrar günlerini de dahil etmek istersen ücretsiz plan oluşturabilirsin.
Kâğıt mı, dijital mi?
İkisinin de avantajları var ve doğru seçim senin alışkanlıklarına bağlı.
Kâğıt defter
Elle yazmak, çözümü kendi cümlelerinle düşünmeni sağlar ve ekran dikkatini dağıtmaz. Şekilli sorularda çizim yapmak da kolaydır. Dezavantajı, soruyu yazmanın zaman alması ve defterin kaybolma ya da yıpranma riski.
Dijital defter
Sorunun fotoğrafını çekip etiketlemek hızlıdır, konuya ya da derse göre filtrelemek kolaydır. Ama hızlı olduğu için her şeyi kaydetmek cazip gelir ve defter yine kalabalıklaşabilir. Fotoğrafı kaydettikten sonra neden yanlış yaptığını mutlaka bir iki cümleyle yazmak, dijital defteri de anlamlı kılar.
Bazı öğrenciler ikisini birlikte kullanır: soruları dijital olarak toplar, haftalık tekrarda en önemlilerini kâğıda geçirir. modepick'teki soru çözme bölümünde de bir yanlış defteri bulunuyor; diğer araçlarla birlikte özellikler sayfasında görebilirsin.
Denemelerle bağlantı kur
Yanlış defterinin en zengin kaynağı denemelerdir. Her deneme analizinden sonra öne çıkan birkaç soruyu deftere aktarmak, defterin güncel kalmasını sağlar. Netlerini takip etmek için net hesaplama aracını, konu eksiklerini kapatmak için konu anlatımlarını kullanabilirsin.
Küçük başla
Yanlış defterini kusursuz tutmaya çalışmak, bırakmanın en hızlı yolu. Günde iki üç soru eklemek bile yeterli. Defterin ne kadar düzenli göründüğünden çok, ne sıklıkla açıldığı önemli. Bir hafta ekleme yapamadıysan dert etme; bir sonraki denemede kaldığın yerden devam et.